Тақырбас тазды күндейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Тақырбас тазды күндейді» деген мақал сыртқы кемшілігі бар, өзі сондай күйде тұрған адамның басқа біреуді көре алмай, қызғанатынын білдіреді. Тура мағынада — шашы жоқ адам да тазды күндейді. Астарлы мағынасы — өзінде де сол мін бар, кемшілігін түземей тұрып, өзгеге сын тағу, көре алмаушылық жасау орынсыз деген ой.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «тақырбас» пен «таз» — сыртқы келбеті ұқсас, бір деңгейдегі адамды бейнелейтін образдар. Мұнда негізгі әсер — бір кемшілігі бар адамның сол кемшілігі үшін өзге біреуді сөгуі. Бұл теңеу адам мінезіндегі қызғанышты, күншілдікті әжуа арқылы әшкерелейді. Халық мұндайда алдымен өз бойыңдағы мінді түзет, содан кейін ғана басқаны бағала дегенді аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал өзін түземей тұрып, өзгеге ақыл айтатын немесе табысты адамды орынсыз сынайтын кісілерге қатысты қолданылады. Мысалы, бір қызметкер жұмысына салғырт қарап жүріп, басқа әріптесінің өсіп кеткеніне наразылық білдірсе, оған осы мақал дәл келеді. Яғни өз кемшілігіңді көрмей, өзгенің жетістігін қызғану — дұрыс емес.