Тар қазан тасқалақ,
Мешкей адам ашқарақ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал тойымсыздық пен қанағатсыздықты сынайды. Тура мағынасында «тар қазан тасқалақ» дегені — қазаны тар болса да, адамның қайта-қайта қоса беруі, тынымсыз құюы сияқты көрінеді. Астарлы мағынасы — қолындағыға разы болмай, барды місе тұтпай, әрдайым көбірек көксейтін адам туралы. «Мешкей адам ашқарақ» дегені де сол: қанша жесе де, көңілі тоқтамайтын, нәпсісі басым адамды әшкерелейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қазан» — ырыс пен несібенің, тұрмыстың белгісі. «Тар қазан» аздықты, шектеулі мүмкіндікті білдірсе, «тасқалақ» — асыра беруді, тоқтамай құюды меңзейді. «Мешкей» мен «ашқарақ» сөздері адам бойындағы ашкөз мінезді бейнелейді. Яғни мақал қарапайым тұрмыстық көрініс арқылы адамның ішкі қанағатсыздығын әшкерелейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал тоқтамай пайда, дүние немесе сый талап ететін адамға қатысты айтылады. Мысалы, бір қызметкер өзіне берілген жалақыға риза болмай, үнемі қосымша үстеме, сыйақы сұрай берсе, жұрт оның ашкөздігін осы мақалмен сипаттауы мүмкін. Бұл сөз адамды қанағатқа, шүкірге және шектен шықпауға үндейді.
Meshkeı adam ashqaraq.