Талағы тарс айырылды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Талағы тарс айырылды» деген мақал адамның қатты ашуланып, ызаға булыққан сәтін білдіреді. Тура мағынасында бұл — адамның іші жарыла жаздағандай күйге түсуі, ал астарлы мағынасында сабыры таусылып, өзін ұстай алмай қалуын суреттейді. Қазақ ұғымында мұндай кезде адам ашуын тежей алмаса, сөзі де, ісі де шектен шығып кетуі мүмкін. Сондықтан мақал көңіл күйдің шегіне жеткен, ызасы ішіне сыймаған адам туралы айтылады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «талақ» сөзі көне тілдік қолданыста ішкі күй, жан-дүние, төзім ұғымымен астасып жатады. «Тарс айырылды» деген бейне — бір нәрсенің күрт жарылуы сияқты әсер береді. Бұл адам ашуының кенеттен бұрқ етіп шығуын дәл көрсететін көркем теңеу. Халық осылайша ашудың қауіпті екенін қысқа да нұсқа жеткізген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл тіркес біреудің шыдамдылығы таусылып, қатты ренжіген не ашуланған кезде қолданылады. Мысалы, жұмыста бір қызметкерге бірнеше рет әділетсіз ескерту жасалса, ол ақырында «талағы тарс айырылып», ашуын ашық айтып қалуы мүмкін. Мұндай сөз сабыр сақтаудың маңызын еске салады.