Тамұқты көрмеген ұжмақтың қадірін білмейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның жақсының бағасын қиындықты көргенде ғана терең түсінетінін білдіреді. Тура мағынасында, тамұқ — азап пен қасірет, ал ұжмақ — рақат пен бақыт мекені. Астарлы мағынасы: өмірде ауыртпалық көрмеген адам тыныштықтың, игіліктің, амандықтың қадірін толық сезінбейді. Қиындық адамды шыңдап, жеңіл күннің құнын ұқтырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «тамұқ» пен «ұжмақ» — қарама-қарсы екі бейне. «Тамұқ» адамның басындағы таршылықты, азапты, күйзелісті білдірсе, «ұжмақ» — молшылықты, тыныштықты, бақытты өмірді меңзейді. Халық осы екі ұғымды салыстыра отырып, өмірдің дәмі қарсы мәндер арқылы ашылатынын көрсетеді. Қараңғылықты көрген адам жарықты, суықты көрген адам жылуды жақсы түсінеді деген ой жатыр.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал көбіне қиын кезеңнен кейін адам сабырға келіп, барды бағалағанда айтылады. Мысалы, ұзақ уақыт жұмыссыз жүрген адам қызметке орналасқанда, тұрақты табыстың және еңбекпен тапқан нанның қадірін бұрынғыдан да жақсы түсінеді. Сондай-ақ денсаулығы сыр беріп, кейін айығып кеткен кісі саулықтың қандай қымбат екенін сезінеді.