Бұзық адам бетті келер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал бұзық, әдепсіз, тәртіпсіз адам өз мінезін ашық көрсетіп қана қоймай, бетсіздікке де баратынын білдіреді. Тура мағынасында «бетке келу» — қарсы сөз айту, қаймықпау, үлкенді сыйламау дегенге жақын. Астарлы мағынасы — жаман мінезді адамның ұялмай, шектен шығып, өз қателігін мойындамайтын қасиеті сыналады. Халық мұндай адамнан сақ болуды, оның сөзіне де, ісіне де сене бермеуді ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «бұзық адам» — тек тентек кісі емес, тәрбиесі нашар, ар-ұяты әлсіреген жанның бейнесі. Ал «бетке келу» сөзі адамның әдеп шегін аттап, тіксініп сөйлеуін, қарсыласуға дайын тұруын аңғартады. Мұнда бет-пішін емес, мінездің «бетсіздігі» айтылып тұр. Яғни ішкі жамандық сыртқа шығатындықтан, адам сөзі де, қылығы да тайғақ болады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де мінезі дөрекі, тәртіпке көнбейтін, біреудің сөзін тыңдамайтын адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, жұмыс орнында қызметкер басшысына немесе әріптесіне орынсыз ұрысып, әдепсіз жауап қайтарса, жұрт «Бұзық адам бетті келер» деп ескертуі мүмкін. Мұның мәні — тәртіп пен сыпайылық жоғалса, адам өз қадірін де түсіреді.