Болар бала бесікте бұлқынар,
Болар құлын желіде жұлқынар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ерте байқалатын қабілет пен мінез туралы айтады. Тура мағынасында, болашақта жақсы азамат болатын бала бесікте жатса да тынымсыз қимылдап, ерекше сергек көрінеді; ал жақсы құлын желіде тұрса да, ширақ қимылдап, күш-қуатын танытады. Астарлы мағынасы — адам бойындағы дарын, қайрат, өжет мінез, талпыныс жас кезден-ақ білінеді. Яғни, болашағы зор жан ерте бастан талапшыл, сергек, алғыр келеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «бесік» — нәрестелік, бастау кезеңін, ал «желі» — құлынның байланып тұратын орны арқылы өсу мен бапталу ортасын білдіреді. «Бұлқынар», «жұлқынар» деген сөздер тыныш отырмайтын, өмірге ұмтылған, ішкі қуаты мол жанды бейнелейді. Бала мен құлынның қатар алынуы адам мен мал тіршілігін салыстырып, табиғи тектілік пен туа біткен қасиетті танытады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал балалардың бейімділігін ерте байқағанда жиі айтылады. Мысалы, бір оқушы кішкентайынан өлең жаттап, сахнаға шыққанды жақсы көрсе, үлкендер: «Бұл болар бала ғой» деп бағалайды. Яғни, баланың қабілетін дер кезінде танып, оған дұрыс бағыт беру керек екенін ескертеді.
Bolar qulyn jelide julqynar.