Бұйдалаған нар тайлақтай,
Жетелеген тазы мойнақтай.

Негізгі мағынасы

Бұл мақалдың тура мағынасы — жүкке, иелікке үйретілмеген нар тайлақтың бұйдаға көнбей, ал жетектелген тазының мойыны созылып, жуас күйге түсуі. Астарлы мағынасы — адам да тәрбиесіне, бағытына қарай қалыптасады: дұрыс үйретілсе, тәртіпті болады, ал жөнсіз өссе, өз бетімен кетуі мүмкін. Яғни, мінез бен дағдыны ерте бастан қалыптастырудың мәні зор.

Образдар мен теңеулер

Мұндағы «бұйдалаған нар» — ауыр жүк көтеретін, бірақ бұйдаға көнбейтін асау күштің бейнесі. «Тайлақ» — жас, әлі толық үйретілмеген түлік, адам бойындағы шикі мінезді меңзейді. Ал «жетелеген тазы» — иесіне ерген, үйретілген, бағытқа бағынған жанның символы. «Мойнақтай» сөзі тазының мойны созылып, жетекте келе жатқан қалпын көзге елестетеді.

Қазіргі өмірде

Бұл мақалды бала тәрбиесіне, жұмысқа баулу мен тәртіпке қатысты айтуға болады. Мысалы, ата-ана баласын кішкентайынан жауапкершілікке, уақытты қадірлеуге үйретсе, ол кейін өз ісін де, сөзін де реттей білетін азамат болып өседі. Ал еркелетіп, шектеусіз қалдырса, мінезі түзелуі қиынға соғады. Сондықтан мақал адамды ерте тәрбиелеудің маңызын еске салады.