Тәрбие туралы — 10-бет 1151
Сұрыптау:
Ғалымның алдында аузыңа ие бол.
Негізгі мағынасы Ғалымның, білімді адамның алдында сөзіңе абай бол, ойланбай, білмейтін нәрсеңді айтпа. Білімді адам…
Ғұмырыңды ұзартқың келсе, ағаш ек.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адам ұзақ өмір сүргісі келсе, ағаш отырғызуы керек деген ой. Астарлы…
Дана, дананы туған - ана.
Негізгі мағынасы Дана — ақылды, көпті көрген адам. Бірақ сол данышпанды дүниеге әкелген, тәрбиелеген кім? Ана. Мақал…
Дастарқан басында отырып,
Қонақ аяғын көсілмес.
Қонақ аяғын көсілмес.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қонақ адамның дастарқан басында өзін ұстай білуі керек екенін білдіреді. Тура мағынасында…
Дау қырық жылда бітсе де,
Қыршын біттім дер.
Қыршын біттім дер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ұзаққа созылған дау-дамайдың адамды титықтатып, рухын да, күшін де сарқып жіберетінін…
Күнде бір мақал
«Тәрбие туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Дәстүрдіц озығы бар, тозығы бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал дәстүрдің бәрі бірдей өзгермейтін, мінсіз нәрсе емес екенін білдіреді. Халық арасында…
Дәулет есіктен, бала бесіктен кіреді.
Негізгі мағынасы Дәулет үйге есіктен кіреді, бала үйге бесіктен кіреді: бірі сырттан келетін ырыс, екіншісі шаңырақтың…
Денесі икемдінің келбеті сүйкімді.
Негізгі мағынасы Денесі икемді, қимылы ширақ, жүрісі жинақы адам сырт көзге де сүйкімді көрінеді. Мұнда тура мағынада…
Диқан болсаң, жеріңнің басында бол,
Сыпайы болсаң, бегіңнің қасында бол.
Сыпайы болсаң, бегіңнің қасында бол.
Негізгі мағынасы Бұл мақал екі түрлі істің жөнін қатар айтады. Диқан адам жермен тікелей айналысуы керек, өйткені…
Диқан жерін анасындай сүйеді,
Жер диқанды баласындай сүйеді.
Жер диқанды баласындай сүйеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жер мен диқанның арасындағы қасиетті байланысты білдіреді. Диқан жерді анасындай көріп…
Диқан нанын жейді,
Жалқау арын жейді.
Жалқау арын жейді.
Негізгі мағынасы Диқан еңбектің арқасында өз нәпақасын тауып, адал асына жетеді. Ал жалқау адам еңбек етпегендіктен…
Долы қатын - жылауық,
Сұғанаң қатын - сұрауық.
Сұғанаң қатын - сұрауық.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әйел мінезіндегі екі жағымсыз қылықты салыстырып отыр. «Долы қатын» — ашуланшақ, сабырсыз…
Досыңа ат берме,
Ат берсең, ақырын жүр деме.
Ат берсең, ақырын жүр деме.
Негізгі мағынасы Мақалдың айтары: досыңа бір нәрсе бергің келмесе, бермей-ақ қой; ал берсең, ақ көңілмен бер, артынан…
Дұрыс қанаттанған түзу ұшар.
Негізгі мағынасы Дұрыс тәрбие көріп, жөн-жосықты бойына сіңірген адам өмірде түзу жолмен жүреді. Мұндағы «қанаттану»…
Ебелектен отын болмас,
Ойнастан қатын болмас.
Ойнастан қатын болмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ебелек сияқты ұсақ, бос шөптен жақсы отын шықпайды; ойнақылықпен, жеңіл…
Еге білсең, егін тасқа да шығады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал еңбектің құдіретін айтады. Тура мағынасында, егінді дұрыс егіп, күтіп-баптай білсең, тасты…
Екі кісі бейім тұрса,
Есті кісі кейін тұрады.
Есті кісі кейін тұрады.
Негізгі мағынасы Екі адам бір нәрсеге таласып, бір-біріне қарсы ұмтылып тұрса, есті, ақылды кісі артқа шегінеді…
Екі қатынның үйінде дау,
Бір қатынның үйінде жау.
Бір қатынның үйінде жау.
Негізгі мағынасы Бұл мақал отбасы ішіндегі береке мен татулықтың қадірін ескертеді. Тура мағынасында екі әйел тұрған…
Екпей егін шықпас,
Үйренбей білім жұқпас.
Үйренбей білім жұқпас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал еңбексіз, әрекетсіз нәтиже болмайтынын айтады. Тура мағынада егін егіп, күтім жасамаса, өнім…
Ел болам десең, бесігіңді түзе.
Негізгі мағынасы Бесік — нәрестенің төсегі, ал оны түзеу — баланы дұрыс өсіру, тәрбиелеу. Мақал: ел болғың, болашағы…
Елгезек екі айтқызбайды.
Негізгі мағынасы «Елгезек екі айтқызбайды» деген мақал тез қимылдайтын, сөзді іліп әкететін, тапсырманы бір айтқанда-ақ…
Елді қорғайтын - ерлер,
Ерлерді тәрбиелейтін - әйелдер.
Ерлерді тәрбиелейтін - әйелдер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал елдің амандығы мен бүтіндігі ер азаматтардың қорған болуына байланысты екенін айтады. Бірақ…
Ел жасымен көрікті,
Тау тасымен көрікті,
Аяқ асымен көрікті.
Тау тасымен көрікті,
Аяқ асымен көрікті.
Негізгі мағынасы Ел өзінің жастарымен көрікті, тау тасымен көрікті, ыдыс ішіндегі асымен көрікті. Әр нәрсенің сәнін…
Еліне қарай бөркі.
Негізгі мағынасы Сөзбе-сөз: әр елдің өз бөркі, өз бас киімі болады, бөрік еліне қарай тігіледі. Әр өңірдің, әр рудың…
Ел мақтаған жігітті қыз жақтайды.
Негізгі мағынасы Ел мақтаған жігітті қыз да жақтайды, яғни қыздың көңілі жұрт жақсы деп таныған жігітке ауады. Мақал…
Еменді и, иілетін кезінде,
Баланы үйрет, үйренетін кезінде.
Баланы үйрет, үйренетін кезінде.
Негізгі мағынасы Бұл мақал тәрбиенің уақытында берілсе ғана нәтижелі болатынын айтады. Емен — өте қатты ағаш, бірақ жас…
Емнің алды - еңбек.
Негізгі мағынасы «Емнің алды - еңбек» деген мақал адамға шипа, жеңілдік, сергектік ең алдымен қимыл-қозғалыс пен…
Енесі тепкен құлынның еті ауырмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ене тепкен құлынға соққы қатты тимейді, яғни туған биенің тепкісі құлынға…
Еңбек етсең, ерінің асқа тиер,
Ілбіп кетсең, иегің тасқа тиер.
Ілбіп кетсең, иегің тасқа тиер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды еңбекқорлыққа, белсенділікке шақырады. Егер адам тырысып, маңдай терін төксе…
Еңбекке қарай құрмет,
Жасына қарай ізет.
Жасына қарай ізет.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның еңбегі мен жасына қарай сый-құрмет көрсетілуі керек екенін айтады. Тура мағынада…
Еңбекқор ұйқыдан ширап тұрады,
Жалқау ұйқыдан қирап тұрады.
Жалқау ұйқыдан қирап тұрады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал еңбексүйгіш адам ерте тұрып, қимылға дайын, сергек, жинақы болатынын білдіреді. Ал жалқау…
Еңбек өмірді ұзартады,
Ұят бетті қызартады.
Ұят бетті қызартады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: еңбек еткен адам өмірін мәнді, ретімен өткізеді, ал ұятты сезіну адамды…
Еңбектің наны тәтті,
Емшектің сүті тәтті.
Емшектің сүті тәтті.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға өз еңбегімен тапқан несібе әрқашан ең қымбат, ең дәмді болатынын айтады. Тура…
Еңбек түбі - зейнет,
Еңбек - адамның екінші анасы.
Еңбек - адамның екінші анасы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал еңбектің адам өміріндегі орнын терең түсіндіреді. «Еңбек түбі - зейнет» дегені: адам маңдай…
Еңбек ширатады, өмір үйретеді.
Негізгі мағынасы Еңбек адамды шыңдайды, шынықтырады, мінезін бекітеді. Адам қол қусырып отырмай, іс істеп, маңдай…
Ең жұмсақ та - тіл,
Ең, қатты да - тіл.
Ең, қатты да - тіл.
Негізгі мағынасы Бұл мақал тілдің, яғни сөздің адам өміріндегі аса күшті құрал екенін айтады. Тіл жұмсақ болса, адамды…
Еңкейген екі асайды,
Еңсесі түскен бір асайды.
Еңсесі түскен бір асайды.
Негізгі мағынасы Еңкейіп еңбек еткен, жерден бір нәрсені иіліп көтеруден ерінбеген адам екі мезгіл тоқ болады; ал…
Ер айласы - бір,
Қатын айласы - мың.
Қатын айласы - мың.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ер адамның айласы бір мақсатқа, бір шешімге бейім келетінін, ал әйелдің амал-тәсілі көп, ойы…
Ер бала - он үште отау иесі.
Негізгі мағынасы Ер бала он үш жасында отау иесі, яғни өз шаңырағын көтеруге, отбасын асырауға жарамды саналған. Мақал…
Ердің анасы - елдің анасы.
Негізгі мағынасы Ел қорғаған ерді, батырды тәрбиелеген ана тек өз баласының емес, бүкіл елдің анасы саналады. Оның ұлы…