Тәрбие туралы 1153
Тәрбие туралы қазақ мақал-мәтелдері – адамгершілік, инабат, еңбек пен өнегені дәріптейтін даналық сөздер.
1153
Мақал-мәтел
192.7K
Қаралым
167
Орташа
Сұрыптау:
Тікен өскен жерге тікенек шығады,
Гүл өскен жерге гүл шығады.
Гүл өскен жерге гүл шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өскен ортасы мен көрген тәрбиесінің мінезіне, болмысына тікелей әсер ететінін біл...
Көңіл табу - көргенділік.
**Негізгі мағынасы** «Көңіл табу - көргенділік» деген мақал адаммен тіл табыса білу, орынды сөз айтып, сыйластық көрсет...
Қыз тілеуі - Қыдыр тілеуі.
**Негізгі мағынасы** «Қыз тілеуі - Қыдыр тілеуі» деген мақал қыз баланың жолы ашық, бағы биік, көргенді, ибалы, абыройл...
Атыңа ауыр жүк артпа,
Анаңа ауыр сөз айтпа.
Анаңа ауыр сөз айтпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға екі үлкен аманатты — жан серігі болған ат пен ардақты анаға жауапкершілікпен қарау...
Атың жаман болса, қарың кетер,
Балаң жаман болса, арың кетер.
Балаң жаман болса, арың кетер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай екі бөлек нәрсені салыстырғанмен, екеуінің де адам өміріндегі орны зор екенін айт...
Адам санасын ар түзейді.
**Негізгі мағынасы** Адамның сана-сезімі, ой-өрісі дұрыс болса, оның мінезі де, іс-әрекеті де түзеледі. Яғни адамды жақ...
Мейірімділікті анадан үйрен,
Әділдікті данадан үйрен.
Әділдікті данадан үйрен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам бойындағы ең асыл қасиеттерді үйрететін екі үлкен мектепті көрсетеді: ананы және дан...
Балапан ұяда не көрсе,
Ұшқанда соны іледі.
Ұшқанда соны іледі.
**Негізгі мағынасы** Балапан ұяда не көрсе, ұшқанда соны іледі деген мақал баланың мінезі, әдеті, тәрбиесі ең алдымен от...
Ат болар тай саяққа үйір,
Адам болар бала қонаққа үйір.
Адам болар бала қонаққа үйір.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: құлын болып жүрген тай жалғыз жүрмей, үйірге қосылуды қалайды; сол сияқ...
Тұсау ат сақтайды,
Ат ер сақтайды,
Ер ел сақтайды.
Ат ер сақтайды,
Ер ел сақтайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — атқа тұсау салу оны бос жібермей, аяғын қорғап, бағытын сақтайды деген...
Жақсы адам тауып айтады,
Жаман адам қауып айтады.
Жаман адам қауып айтады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сөз айту мәнерін мінезімен байланыстырады. Жақсы адам біреуге ескерту айтса да,...
Ана сүтімен бітпеген қасиет
Тана сүтімен сіңбейді.
Тана сүтімен сіңбейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға туа бітетін не ерте жастан бойға сіңетін қасиет кейін оңай өзгермейтінін білдіреді...
Қайтып кірер есікті қатты жаппа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға ашуға беріліп, біреумен араны мүлде үзіп тастамауды ескертеді. Тура мағынада — есі...
Тәні сұлу сұлу емес,
жаны сұлу - сұлу.
жаны сұлу - сұлу.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыртқы сұлулықтың ғана адамды көрікті етпейтінін айтады. Тәні сұлу, яғни келбеті әдемі ад...
Істегенің маған жақсы,
Үйренгенің өзіңе жақсы.
Үйренгенің өзіңе жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның істеген жақсылығы мен алған тәрбиесінің екі жаққа да пайдалы екенін білдіреді. Бі...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
«Тәрбие туралы» мақал-мәтелдер – ұрпаққа бағыт-бағдар беретін, мінез бен құндылықты қалыптастыратын халық даналығы. Бұл санатта ата-ана өнегесі, ұстаз тәлімі, үлкенді сыйлау, кішіге ізет, адалдық пен жауапкершілік сияқты ұстанымдар қысқа да нұсқа сөзбен түйінделеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.