Тәрбие туралы 1153
Тәрбие туралы қазақ мақал-мәтелдері – адамгершілік, инабат, еңбек пен өнегені дәріптейтін даналық сөздер.
1153
Мақал-мәтел
374.3K
Қаралым
324
Орташа
Сұрыптау:
Алдыңа ас қойдым,
Екі қолыңды бос қойдым.
Екі қолыңды бос қойдым.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алдына ас қойылып, адамның тамақ ішуге толық мүмкіндігі барын білдіред...
Әйелді теппе аяқпен,
Баланы ұрма таяқпен,
Әйелді тепсең, сағы сынады,
Баланы ұрсаң бағы сынады.
Баланы ұрма таяқпен,
Әйелді тепсең, сағы сынады,
Баланы ұрсаң бағы сынады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әйел мен балаға қаталдық көрсетпеуді, күшпен емес, мейіріммен қарауды үйретеді. Тура мағы...
Кісі болар баланың,
Кісіменен ісі бар.
Кісі болмас баланың
Кісіменен несі бар?
Кісіменен ісі бар.
Кісі болмас баланың
Кісіменен несі бар?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала ер жеткенде айналасындағы адамдармен араласып, ортада жүріп, іс т...
Әкеге бағыну - Аллаға бағыну,
Әкеге қарсылық - Аллаға қарсылық.
Әкеге қарсылық - Аллаға қарсылық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — әкенің айтқанын тыңдау, оның ақыл-кеңесін орындау. Астарлы мағынасы —...
Биік төбеге шықсаң,
Көзің ашылар.
Жақсымен сөйлессең,
Көңілің ашылар.
Көзің ашылар.
Жақсымен сөйлессең,
Көңілің ашылар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ортасы мен көрген-түйгені оның ой-өрісіне тікелей әсер ететінін білдіреді. Биік т...
Үйдің жақсы болмағы ағашынан,
Ердің жақсы болмағы нағашыдан.
Ердің жақсы болмағы нағашыдан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: үй салғанда оның жақсы, берік болуы ағашының сапасына байланысты, ал ер...
Ата даңқымен ұл өтер,
Ана даңқымен қыз өтер.
Ана даңқымен қыз өтер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ұл бала әкесінің, ал қыз бала шешесінің атымен, беделімен танылып өсед...
Ұлдың ұяты әкеге,
Қыздың ұяты шешеге.
Қыздың ұяты шешеге.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұл мен қыздың тәрбиесі, мінезі, жүріс-тұрысы ата-ананың беделімен тікелей байланысты екен...
Есік көргенді алма ,бесік көргенді ал .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: есік көрген, яғни үй аралап, сыртқа көп шығып жүрген адамды емес, бесік...
Оқу түбі - тоқу.
**Негізгі мағынасы** «Оқу түбі — тоқу» деген мақал білім алудың соңы міндетті түрде пайдаға асатынын білдіреді. Тура ма...
Істегенің маған жақсы,
Үйренгенің өзіңе жақсы.
Үйренгенің өзіңе жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның істеген жақсылығы мен алған тәрбиесінің екі жаққа да пайдалы екенін білдіреді. Бі...
Алдыңғы арбаның доңғалағы қайда жүрсе,
Соңғы арбаның доңғалағы сонда жүріеді.
Соңғы арбаның доңғалағы сонда жүріеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алдыңғы арба қай бағытқа жүрсе, соңындағы арбаның доңғалағы да сол ізі...
Сыпайының қарағаны - сұрағаны.
**Негізгі мағынасы** Сыпайы, әдепті адам біреуге тіке бұйырып немесе ауыртпалық түсіріп сөйлемейді. Ол көзқарасымен-ақ,...
Білімнің басы - бейнет, түбі - зейнет.
**Негізгі мағынасы** Білім алу оңай жол емес, ол ең алдымен еңбек, ізденіс, шыдам және тәртіпті талап етеді. Оқудың басы...
Арсыз болса, қыз жаман,
Ақылсыз болса, ұл жаман.
Ақылсыз болса, ұл жаман.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұл мен қыздың жақсы-жамандығы тек жынысына емес, мінезі мен тәрбиесіне байланысты екенін...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Атадан - өсиет, анадан - қасиет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың балаға беретін тәрбиесі мен ықпалы зор екенін білдіреді. Тура мағынасында әкед...
«Тәрбие туралы» мақал-мәтелдер – ұрпаққа бағыт-бағдар беретін, мінез бен құндылықты қалыптастыратын халық даналығы. Бұл санатта ата-ана өнегесі, ұстаз тәлімі, үлкенді сыйлау, кішіге ізет, адалдық пен жауапкершілік сияқты ұстанымдар қысқа да нұсқа сөзбен түйінделеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.