Тәрбие туралы 1153
Тәрбие туралы қазақ мақал-мәтелдері – адамгершілік, инабат, еңбек пен өнегені дәріптейтін даналық сөздер.
1153
Мақал-мәтел
312.1K
Қаралым
270
Орташа
Сұрыптау:
Бір кемпір бір кемпірді «апа» депті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір кемпірдің екіншісін сыйлап, «апа» деп атауы. Астарлы мағынасы — жа...
Әке - жезде, шеше - күйме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әке мен шеше баланың өміріндегі ең жақын, ең қамқор жандар екенін астарлап білдіреді. «Әк...
Балық басынан шіриді,
Су басынан бұзылады.
Су басынан бұзылады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — балық алдымен бас жағынан бұзылса, су да бастауынан лайланса, бүкіл ағ...
Қасықтап жинағанды шөміштеп төкпе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қасықпен аз-аздан жинаған нәрсені шөмішпен бір-ақ төгіп жіберме деген...
Әйелді бастан, баланы жастан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қыз баланы да, жалпы әйелдің орнын да ерте жастан тәрбиелеу керек деген ойды білдіреді. Т...
Бала, баланың ісі шала.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал балаға тән мінез бен әрекет көбіне толық пісіп-жетілмегенін, сондықтан оның ісі кейде ойл...
Атыңа ауыр жүк артпа,
Анаңа ауыр сөз айтпа.
Анаңа ауыр сөз айтпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға екі үлкен аманатты — жан серігі болған ат пен ардақты анаға жауапкершілікпен қарау...
Әкесі құрдастың баласы құрдас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — әкелері құрдас, яғни жасы, замандастығы бір адамдардың балалары да көб...
Оқу түбі - тоқу.
**Негізгі мағынасы** «Оқу түбі — тоқу» деген мақал білім алудың соңы міндетті түрде пайдаға асатынын білдіреді. Тура ма...
Әдептілік, ар-ұят -
Адамдық белгісі.
Тұрпайы мінез, тағы жат -
Надандық белгісі.
Адамдық белгісі.
Тұрпайы мінез, тағы жат -
Надандық белгісі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды адам ететін басты қасиет — әдеп, ар-ұят екенін айтады. Әдепті, ұятты адам өз міне...
Инабатты болса - әйел,
Өнегелі болса бала көрікті.
Өнегелі болса бала көрікті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әйелдің көркі тек сыртқы сұлулығында емес, инабаттылығында, әдепті мінезінде екенін айтад...
Тойда тоқал тыйылады,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — той-думанда, көпшілік жиналған жерде орынсыз қылыққа, артық сөзге, ұят...
Күңге күле қарасаң,
Көйлегіне жамау сұрайды.
Көйлегіне жамау сұрайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — күңге жылы жымиып, тым еркелетіп қарасаң, ол оны өзіне берілген кеңшіл...
Асылдан асыл туады,
Жалқаудан масыл туады.
Мылжыңнан езбе туады,
Қыдырмадан кезбе туады.
Жалқаудан масыл туады.
Мылжыңнан езбе туады,
Қыдырмадан кезбе туады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мінезі мен тәрбиенің ұрпаққа әсерін айтады. Асыл, өнегелі, еңбекқор адамнан жақсы, п...
Ақыл - жан қуаты.
**Негізгі мағынасы** Ақыл – адамның ішкі тірегі, ойлау қабілеті мен дұрыс шешімге бастайтын күш. Мақал тура мағынасында...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Атадан - өсиет, анадан - қасиет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың балаға беретін тәрбиесі мен ықпалы зор екенін білдіреді. Тура мағынасында әкед...
«Тәрбие туралы» мақал-мәтелдер – ұрпаққа бағыт-бағдар беретін, мінез бен құндылықты қалыптастыратын халық даналығы. Бұл санатта ата-ана өнегесі, ұстаз тәлімі, үлкенді сыйлау, кішіге ізет, адалдық пен жауапкершілік сияқты ұстанымдар қысқа да нұсқа сөзбен түйінделеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.