Білмеген мін емес,
Білместікке көнген мін.

Негізгі мағынасы

Бір нәрсені білмеу — кемшілік емес, өйткені барлығын білетін адам жоқ. Ұят — білмегендікке көніп, оны түзетуге талпынбау, надандықпен келісіп өмір сүру. Мақал адамды білмегенінен ұялмауға, бірақ үйренуге ұмтылуға шақырады. Білмеймін деп мойындау, сұрау, оқу — қалыпты әрі абыройлы іс, ал «білмесем де болады» деп қол сілтеу — нағыз мін.

Образдар мен теңеулер

Мін — кемшілік, дақ, ақау; ат сыншылары тұлпардың мінін, шеберлер бұйымның мінін іздеген. Білместік — білмеу күйі, надандық. Мақал «білмеген» мен «білместік» сөздерін қатар қояды: бірі уақытша жағдай, екіншісі тұрақты күйге айналған әдет. «Көнген» сөзі мақалдың өзегі: көну — бір нәрсемен келісу, қарсылық жасамау, еріксіз шыдау. Екі жол «мін емес — мін» деп қысқа, кесімді аяқталады.

Қазіргі өмірде қолданылуы

Біреу білмегенінен ұялып, сұраудан қорқып жүргенде қолдау ретінде, ал оқуға, үйренуге жалқау адамға сын ретінде айтылады. Мұғалім сыныпта сұрақ қоюдан ұялған оқушыны жігерлендіргенде жиі қолданады. Үні — жұмсақ жігерлендіру не байсалды сын. Мысалы: «Білмесең, сұра, ұялма. Білмеген мін емес, білместікке көнген мін».

Қолданылу жағдаяттары

— Ауылдағы жасы үлкен әйел ұялы телефонды қолдана алмайтынына ұялады; немересі мақалды айтып, оны үйретуге отырады.
— Шахмат үйірмесінде жаңа ашылуды білмей жеңілген бала тастап кетпек болғанда, жаттықтырушы оны тоқтатып, мақалды айтады.