Білімсіздің білмегенін кешірмесең,
Білгенің қайсы.
«Білімсіздің білмегенін кешірмесең, Білгенің қайсы.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Білімсіз адамның білмегенін кешіре алмасаң, сенің біліміңнің не пайдасы бар? Мақал білімді адамнан кеңдік пен кешірімділікті талап етеді. Нағыз білім адамды тәкаппар етпейді: білгір өзгенің надандығын мазақтамай, түсіндіріп, кешіре біледі. Білімі бола тұра білмегенге ашуланып, күлетін адам өзінің білгірлігін өзі жоққа шығарады.
Образдар мен теңеулер
Мақал сұраумен аяқталады: «Білгенің қайсы?» — риторикалық сұрақ, жауабы өзінен-өзі түсінікті: ешқайсы. Бір түбірден тараған сөздер көп: білімсіз, білмеген, білген. Бұл қайталау білім мен надандықты бір өлшемге қойып, екеуінің арасындағы көпірдің кешірім екенін көрсетеді. Сөз ойыны ойды ширатады әрі тыңдаушыны ойлануға мәжбүр етеді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Білімімен мақтанып, өзгені мазақтайтын адамға ескерту ретінде айтылады. Сабырлы, ақыл айту интонациясында. Өзіне өзі ескерту ретінде де қолдануға болады. Мысал: «Әжең смартфонды білмейді деп күлме, үйрет. Білімсіздің білмегенін кешірмесең, білгенің қайсы?».
Қолданылу жағдаяттары
— Дүкенде сатушы жасы үлкен кісінің картамен төлей алмағанына ашуланғанда, кезекте тұрған мұғалім мақалды айтып, көмектеседі.
— Ағасы інісінің есепті шеше алмағанына ұрысқанда, әкесі мақалды айтып, сабырмен түсіндіруді тапсырады.
Bilgeniń qaısy.