Ботасы бар түйе боздамай жем жемейді.
«Ботасы бар түйе боздамай жем жемейді.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — ботасы бар түйе өз ботасын ойлап, уайым үстінде жайбарақат жем жемейді. Астарлы мағынасы — жүрегінде қайғысы, қамы бар адам көңілі орнықпайды, тамағы да, тынысы да толық болмайды. Яғни уайым адамның берекесін кетіреді, ойды бөліп, іске ықыласты азайтады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы түйе — төзімді, сабырлы малдың бейнесі. Ал бота — ананың жүрегіне жақын, жанашырлық пен жауапкершіліктің нышаны. «Боздау» сөзі ішкі қайғыны, егілу мен көңілдің алаң болуын білдіреді. Мақал адам сезімін төрт түлік тіршілігі арқылы өте дәл жеткізіп, аналық мейірім мен алаңдаушылықтың күшін танытады.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Қазіргі кезде бұл мақал уайым басқан адамның көңілі жұмысқа, оқуға не күнделікті тірлікке толық аумаған сәтте айтылады. Мысалы, бір студент жақын адамы ауырып, сабаққа зейіні түспей жүрсе, «ботасы бар түйе боздамай жем жемейді» деп, оның алаң көңілін түсіндіруге болады. Бұл сөз адамды түсінуге, сабыр сақтауға шақырады.