Болар бала - боғынан.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — бала өсе келе өз мінезін, қабілетін ерте байқатады деген ой. Астарлы мағынасы — тумысынан зерек, талапты, жақсы қасиеті бар адамды жастайынан-ақ іс-әрекеті, сөзі, ұғымталдығы арқылы тануға болады. Яғни болашағы бар, елге пайдалы болатын бала ерте көзге түседі. Бұл жерде «болар бала» — жақсы азамат болуға бейім, ал «боғы» — баланың мінезі мен болмысын танытатын алғашқы белгілері деген ишара.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «боқ» сөзі тұрпайы естілгенімен, ол бейнелі түрде баланың ерте көрінетін нышанын, табиғи қалпын білдіреді. Қазақ ұғымында адамды жас кезіндегі ісі мен талпынысына қарап тану маңызды. Сондықтан бұл тіркес баланың сыртқы қылығын емес, ішкі қабілетінің белгісін көрсетеді. Образ арқылы халық «адамның жақсы-жаманы өсе келе айқындалады, ал шын дарын ерте білінеді» дегенді жеткізген.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал оқуына ықыласты, жауапкершілігі бар, ойы ұшқыр балаларға қатысты айтылады. Мысалы, мектепте бір оқушы мәселені тез түсініп, өздігінен кітап оқып, жарыстарда алға шықса, үлкендер: «Болар бала — боғынан» деп бағалайды. Бұл сөз баланың табиғи қабілетін ерте байқап, оны қолдап-бағуға үндейді.