Бұзылған қатын бұралқы итпен тең.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал тура мағынасында әйелдің бұзылған, жөнсіз, тәрбиесіз мінезін өте төмен бейнемен салыстырады. Астарлы мағынасы — адам бойындағы арсыздық, жеңілтектік, жауапсыздық отбасының да, ортаның да берекесін кетіреді. Халық мұнда жеке адамның мінез-құлқы мен әдептің құнын қатты ескертеді: тәртіптен шыққан, ар-ұяттан алыстаған жанға сенім азаяды.
Образдар мен теңеулер
«Бұралқы ит» — иесіз, кезбелеп жүрген, жұртқа де, үйге де пайдасы жоқ бейне. Сол арқылы мақал мінезі тұрақсыз, жөн-жосықсыз адамды көзге елестетеді. Мұндағы салыстыру өте өткір: иттің бұралқы болуы қалай ретсіздік пен сенімсіздікті білдірсе, адамдағы бұзылған мінез де сондай жағымсыз күй ретінде берілген. Бұл теңеу арқылы халық әдеп, инабат, ұятты жоғары қойған.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал тікелей айтуға ауыр, сондықтан оны көбіне тәрбиелік мағынада, яғни отбасыдағы жауапсыздық пен әдепсіз қылықтың соңы жаман болатынын ескерту үшін қолданады. Мысалы, бір адам отбасындағы парызын орындамай, үй ішіне сыйластықсыздық көрсетсе, үлкендер «тәртіп болмаса, береке кетеді» деп осы мақалдың мәнін меңзейді.