Тәрбие туралы 1153
Тәрбие туралы қазақ мақал-мәтелдері – адамгершілік, инабат, еңбек пен өнегені дәріптейтін даналық сөздер.
1153
Мақал-мәтел
315K
Қаралым
273
Орташа
Сұрыптау:
Бала жеңіне қарап өседі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал баланың тәрбиесі мен мінезі үлкендердің, әсіресе ата-ана мен үй ішіндегі адамдардың үлгіс...
Жасауды алты жастан жинаса, асады,
Жеті жастан жинаса, жетеді.
Жеті жастан жинаса, жетеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қыздың жасауын, күнделікті тұрмысқа қажет бұйымдарын ерте жастан баста...
Кішіпейілділік - кішілік емес, кісілік.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кішіпейілді болу адамның әлсіздігі де, төмендігі де емес екенін айтады. Керісінше, кішіп...
Нар баласын қарпып сүйер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туған жанның баласына деген сүйіспеншілігі сырттай қатаң, дөрекі көрінсе де, оның түбінд...
Атадан тусаң, атаңның жолын қуарсың
Қатеден тусаң, анаңның көзін жуарсың
Қатеден тусаң, анаңның көзін жуарсың
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның шыққан тегіне, тәрбиесіне және мінезіне мән береді. Тура мағынасында, жақсы әкеде...
Біз де қатын болармыз,
Қапқа тары салармыз.
Қапқа тары салармыз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әзіл аралас астарлы сөз. Тура мағынасында «біз де әйел болармыз, қапқа тары салармыз» дег...
Іші тар қатын ұл тумас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — іші тар, яғни қызғаншақ, күншіл, кең пейілді емес әйелден ұрпақтың өсі...
Жаманды жаман дей берме,
Жасып кетер.
Жақсыны жақсы дей берме,
Тасып кетер.
Жасып кетер.
Жақсыны жақсы дей берме,
Тасып кетер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға сөзді орынсыз айта бермеуді, біреуді бетіне басып мақтап не даттауда абай болуды е...
Әзілдің алысқа бармағаны абзал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал орнымен айтылған әзілдің өзі жақсы болғанымен, оның шегі болуы керек екенін білдіреді. Әз...
Орынсыз ойын - сындырар мойын.
**Негізгі мағынасы** «Орынсыз ойын - сындырар мойын» деген мақал кез келген әрекеттің өз реті, шегі болатынын ескертеді...
Көп беріп, көргендіден қыз алсаң,
Тік тұрып, мейманыңа қызмет етер.
Аз беріп, көргенсізден қыз алсаң,
Байының қойнына бір жатқанын міндет етер.
Тік тұрып, мейманыңа қызмет етер.
Аз беріп, көргенсізден қыз алсаң,
Байының қойнына бір жатқанын міндет етер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсы тәрбиеленген, көргенді отбасынан шыққан қыздың мінезі мен ісі де әдепті болатынын а...
Жақсы бала ойшыл,
Жаман бала тойшыл.
Жаман бала тойшыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсы баланың ойлы, байыпты, ісіне жауапкершілікпен қарайтынын білдіреді. Ол әр қадамын а...
Ас ішіп, аяқ босатар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас ішкен адам аяқ-қолын босатып, дем алады. Астарлы мағынасы — бір іст...
Әдептілік белгісі - иіліп сәлем бергені.
**Негізгі мағынасы** Әдептілік адамның сыртқы мінезінен, әсіресе сәлем беруінен танылады. Бұл мақал тура мағынасында иіл...
Анасын сүйгеннің баласын сүй.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға біреудің жақсылығын, қадірін оның ең жақын адамын құрметтеу арқылы көрсету керек е...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Атадан - өсиет, анадан - қасиет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың балаға беретін тәрбиесі мен ықпалы зор екенін білдіреді. Тура мағынасында әкед...
«Тәрбие туралы» мақал-мәтелдер – ұрпаққа бағыт-бағдар беретін, мінез бен құндылықты қалыптастыратын халық даналығы. Бұл санатта ата-ана өнегесі, ұстаз тәлімі, үлкенді сыйлау, кішіге ізет, адалдық пен жауапкершілік сияқты ұстанымдар қысқа да нұсқа сөзбен түйінделеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.