Тәрбие туралы 1153
Тәрбие туралы қазақ мақал-мәтелдері – адамгершілік, инабат, еңбек пен өнегені дәріптейтін даналық сөздер.
1153
Мақал-мәтел
194.7K
Қаралым
168
Орташа
Сұрыптау:
Түйе екеш түйе де,
Өз ботасының өркешті болғанын қалайды.
Өз ботасының өркешті болғанын қалайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр тіршілік иесі өз ұрпағының жақсы, абыройлы, биік болғанын тілейтінін білдіреді. Тура м...
Қатын көп болса
Шөмішті ит жалайды.
Шөмішті ит жалайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір үйде немесе бір істің басында әйелдер шамадан тыс көбейіп кетсе, ү...
Бесіксіз үйде береке жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бесіксіз үйде береке жоқ деген мақалдың тура мағынасы — бесік жоқ үйде нәрестені тербетіп, баптап ө...
Әділ кісі өзіне қатты, өзгеге тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әділ, турашыл адамның өзіне талапты, тәртіпті болатынын білдіреді. Ол алдымен өз мінін тү...
Әркім сыйлағанның құлы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам өзін сыйлаған, құрметтеген кісіге тәуелді болып қалады дегенді бі...
Бала жұмсасаң, артынан өзің барарсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: егер балаға бір іс тапсырсаң, оның соңын түзетуге немесе бақылауға өзің...
Әке ұрған ұл оңар,
Шеше ұрған қыз оңбас.
Шеше ұрған қыз оңбас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің қаталдық пен жұмсақтықтың шегін білдіреді. Тура мағынасында әкенің ұлын,...
Жасыңда қылжақ болсаң,
Өскенде мылжың боласың.
Өскенде мылжың боласың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жас кезде орынсыз қалжыңға, бос сөзге, жеңілтектікке әуес болсаң, есейгенде де сол әдетте...
Қыз - әкесіне жұлдыз, шешесіне күн.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қыз баланың ата-ана өміріндегі орны ерекше екенін білдіреді. Әкесі үшін ол — түнді жарық...
Инабат - ер азығы,
Инабатты ер - ел қазығы.
Инабатты ер - ел қазығы.
**Негізгі мағынасы** Инабат — адамның ішкі мәдениеті, әдептілігі, ұят пен кішіпейілділігі. Мақалдың тура мағынасы бойынш...
Атаның құны, ананың сүті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ана еңбегінің, мейірімі мен тәрбиесінің өлшеусіз екенін білдіреді. «Атаның құны» деге...
Сәлем - сөздің анасы.
**Негізгі мағынасы** «Сәлем - сөздің анасы» деген мақал амандасудың адам араласындағы ең алғашқы әрі ең маңызды қадам ек...
Әкеден ұл туса игі,
Әке жолан куса игі.
Әке жолан куса игі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — әкеден туған ұл әкесіне тартса, әке жолын жалғастырса жақсы деген сөз....
Ханның қызы шөміш ұстаса,
Қолын кұс басады.
Қолын кұс басады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның атағы мен тегі ғана өмірде бәрін шешпейтінін аңғартады. Ханның қызы сияқты елге б...
Атасы жер жырта білмегеннің,
Баласы тұқым себе білмейді.
Баласы тұқым себе білмейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жер жыртуды білмеген адам егін салудың да жөнін үйрете алмайды. Астарл...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
«Тәрбие туралы» мақал-мәтелдер – ұрпаққа бағыт-бағдар беретін, мінез бен құндылықты қалыптастыратын халық даналығы. Бұл санатта ата-ана өнегесі, ұстаз тәлімі, үлкенді сыйлау, кішіге ізет, адалдық пен жауапкершілік сияқты ұстанымдар қысқа да нұсқа сөзбен түйінделеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.