Тәрбие туралы — 28-бет 1151
Сұрыптау:
Үлкенді сен сыйласаң,
Кіші сені сыйлайды;
Кішіні сен сыйласаң,
Кісі сені сыйлайды.
Кіші сені сыйлайды;
Кішіні сен сыйласаң,
Кісі сені сыйлайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — үлкен адамды құрметтесең, кіші де саған ілтипат көрсетеді; кішіні…
Үлкенді сыйлау - кісілік.
Негізгі мағынасы «Үлкенді сыйлау - кісілік» деген мақалдың тура мағынасы — жасы үлкен адамға құрмет көрсету. Астарлы…
Үлкенді шақыр - асыңа келсін,
Үлкенге күл - басыңа келсін.
Үлкенге күл - басыңа келсін.
Негізгі мағынасы Бұл мақал үлкен адамды құрметтеудің маңызын айтады. Тура мағынасында, үйге дастарқан жайғанда жасы…
Үлкен иманды болса,
Кіші ибалы болады.
Кіші ибалы болады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал үлкеннің иманы мықты, мінезі таза, сөзі мен ісі өнегелі болса, кіші соны көріп тәрбиеленеді…
Үлкен қазанда қайнағанның шикісі жоқ.
Негізгі мағынасы Үлкен қазанға көп ет, көп су құйылады, астындағы от ұзақ жанады, сондықтан ішіндегі ас түгел піседі…
Күнде бір мақал
«Тәрбие туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Үлкеннің ауырлығы кішіге түседі.
Негізгі мағынасы Үлкен адамның жауапкершілігі, уайымы, ісі көп болғандықтан, оның салмағы көбіне кішіге де тиеді. Яғни…
Үлкеннің жолын кеспе,
Көрінбей қаласың.
Кішінің жолын кеспе,
Көмусіз қаласың.
Көрінбей қаласың.
Кішінің жолын кеспе,
Көмусіз қаласың.
Негізгі мағынасы Бұл мақал үлкенге де, кішіге де құрмет көрсетуді үйретеді. Үлкеннің жолын кеспеу — сыйластық, әдеп…
Үлкеннің мың қуанғанынан Баланың бір қуанғаны артық.
Негізгі мағынасы Баланың бір рет шын қуанғаны үлкен адамның мың қуанышынан артық. Себебі баланың қуанышы таза, алаңсыз…
Үлкеннің онына бергенше,
Баланың біріне бер.
Баланың біріне бер.
Негізгі мағынасы Үлкеннің онына бергенше, баланың біріне бер: он ересекке сыйлық бергеннен гөрі бір балаға бергенің…
Үлкен үйге не керек,
Кіші үйге де сол керек.
Кіші үйге де сол керек.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — үлкен үй де, кіші үй де бірдей нәрсеге мұқтаж. Астарлы мағынасы…
«Үһ!» десең ұшып кетеді,
Өпсең ұмытып кетеді.
Өпсең ұмытып кетеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға өте нәзік, сезімтал қарым-қатынас керек екенін аңғартады. Бір нәрсеге дөрекі үн…
Ұйқы арыстанды да жығады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — тіпті күшті, айбатты жануардың өзі де ұйқының алдында дәрменсіз болады…
Ұйқы тынықтырады, жұмыс шынықтырады.
Негізгі мағынасы Ұйқы адамның бойына тыныштық беріп, шаршағанын басады; ал жұмыс адамды шынықтырып, епті, төзімді…
Ұйқышыл жастық таңдамайды.
Негізгі мағынасы «Ұйқышыл жастық таңдамайды» деген мақал жалқаулық пен бейқамдық адамның жасына қарамайтынын білдіреді…
Ұқыптының тоны тозбас,
Ұқыпсыздың ісі оңбас.
Ұқыпсыздың ісі оңбас.
Негізгі мағынасы Затын күтіп ұстайтын адамның тоны ұзақ киіледі, тозбайды, ал салақ адамның қолға алған ісі ешқашан…
Ұлға отыз үйден тыйым,
Қызға қырық үйден тыйым.
Қызға қырық үйден тыйым.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ұл мен қыз тәрбиесінің өте жауапты іс екенін білдіреді. Тура мағынасында, балаға бір ғана үй…
Ұлға - түтін, қызға - күтім.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ұл мен қыздың тәрбиесі екі түрлі жауапкершілікпен қаралатынын білдіреді. Тура мағынада, ұл…
Ұлдың ұяты әкеге,
Қыздың ұяты шешеге.
Қыздың ұяты шешеге.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ұл мен қыздың тәрбиесі, мінезі, жүріс-тұрысы ата-ананың беделімен тікелей байланысты екенін…
Ұл жақсысы құрметті,
Келін жақсысы келбетті.
Келін жақсысы келбетті.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ұл мен келіннің жақсы қасиеті тек сыртқы көрініспен емес, мінезі мен іс-әрекеті арқылы…
Ұл кетті жайына, қыз кетті байына.
Негізгі мағынасы Ұл өз жайына, өз шаруасына кетті, қыз байына, яғни күйеуіне кетті. Мақал ер жеткен балалардың ата-ана…
Ұл туғанмен ұятын бірге тумайды,
Қыз туғанмен қылығын бірге тумайды.
Қыз туғанмен қылығын бірге тумайды.
Негізгі мағынасы Ұл бала дүниеге келгенде ұяты, қыз бала дүниеге келгенде әдемі қылығы онымен бірге туа салмайды. Ұят…
Ұлыдан - өсиет,
Жақсыдан - қасиет.
Жақсыдан - қасиет.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жақсы адамның артында үлгі боларлық із қалатынын айтады. Тура мағынасында, үлкен кісіден…
Ұлыдан - ұлағат,
Жақсыдан - шапағат.
Жақсыдан - шапағат.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ұлы, қадірлі, өнегелі адамнан тәрбие мен үлгі тарайды; жақсы адамнан…
Ұлы жол үйдің табалдырығынан басталады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ұзақ сапар, алыс жол адамның өз үйінен, табалдырықтан аттаудан басталады…
Ұлық болсаң, кішік бол.
Негізгі мағынасы Ұлық, яғни лауазымы биік, үлкен адам болсаң, кішік, яғни кішіпейіл, қарапайым бол дейді. Мансап пен…
Ұлының кімнен туғанын анасы білер.
Негізгі мағынасы Ұлдың шын әкесі кім екенін тек анасы біледі. Бірінші оқылымы — әкелік туралы күдік: баланың шығу…
Ұлыңа ұлтарақ бол,
Келініңе көпшік бол.
Келініңе көпшік бол.
Негізгі мағынасы Ұлыңа ұлтарақтай, келініңе көпшіктей бол: яғни ересек балаларыңа жұмсақ, қамқор, кішіпейіл болып…
Ұлың көңілшек болса - атының соры,
Қызың көңілшек болса - басының соры.
Қызың көңілшек болса - басының соры.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ұл мен қыздың орынсыз еркелікке, сезімге тез берілгіштікке салынуы елге де, ата-анаға да…
Ұлыңның санасы болса,
Елдің ағасы болар.
Елдің ағасы болар.
Негізгі мағынасы Ұлыңның санасы болса, елдің ағасы болар: ұлың ақылды, саналы болса, ол тек өз үйінің емес, бүкіл елдің…
Ұлың тентек болса да, зор болсын.
Негізгі мағынасы Ұлың тентек, бұзық болса да, мықты, айбынды болсын деген тілек. Ата-ана үшін жуас, бойкүйез, ешнәрсеге…
Ұрыдан жалмауыз туады,
Жалмауыздан қанды ауыз туады.
Жалмауыздан қанды ауыз туады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жаман әдеттің, теріс тәрбиенің ұрпақтан ұрпаққа күшейіп, асқына беруін ескертеді. Тура…
Ұрыншақ болса ұлың кер,
Керіскек болса келінің кер.
Керіскек болса келінің кер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал отбасы ішіндегі татулық пен мінез үйлесімінің қаншалық маңызды екенін аңғартады. Ұлдың…
Ұрыншақтың дауы көп.
Негізгі мағынасы Ұрыншақтың дауы көп дегеніміз — орынсыз килігетін, әр іске шүйлігіп араласа беретін адамның басы…
Ұрыспас ұл болмайды,
Керіспес келін болмайды.
Керіспес келін болмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жас отбасы өміріндегі ұсақ реніш пен келіспеушіліктің табиғи құбылыс екенін білдіреді. Тура…
Ұстаздан шәкірт озар.
Негізгі мағынасы Шәкірт уақыт өте ұстазынан озып, одан да шебер болуы мүмкін. Мақал мұны табиғи әрі қуанышты нәрсе…
Ұстазы жақсының ұстамы жақсы.
Негізгі мағынасы Ұстазы жақсы адамның өзін ұстауы, мінез-құлқы да жақсы болады. Ұстаз шәкіртке тек білім бермейді…
Ұстазына қарап бала өсер,
Бақташысына қарап мал өсер.
Бақташысына қарап мал өсер.
Негізгі мағынасы Бала ұстазына қарап өседі, мал бақташысына қарап өседі. Мақал тәрбиеші мен оның қамқорлығындағылардың…
Ұстазыңды атаңдай сыйла.
Негізгі мағынасы Ұстазыңды өз атаңдай, әкеңдей құрметте. Қазақ ұғымында ұстаз — білім мен өнер берген, адамның рухани…
Ұста қатынымен
Темір қызғанша ұрыса алады.
Темір қызғанша ұрыса алады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ұста темірді қыздырып, соғып-жонуға дейін, яғни темір әлі иілгіш кезде…
Ұстара тырнайды, өткір сөз турайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сөздің күшін салыстырып тұр. Ұстара денені тырнағандай, өткір сөз де адамның көңіліне тиіп…