Тәрбие туралы 1153
Тәрбие туралы қазақ мақал-мәтелдері – адамгершілік, инабат, еңбек пен өнегені дәріптейтін даналық сөздер.
1153
Мақал-мәтел
315.1K
Қаралым
273
Орташа
Сұрыптау:
Атасыз ұлдың ауызы үлкен.
**Негізгі мағынасы** Аталған мақал әкесіз өскен ұлдың кейде сөзге тоқтамай, көп сөйлеп, білімі мен тәжірибесі аз болса д...
Өзімдікі дегенде, өгіз қара күшім бар,
Өзгенікі дегенде, анау-мынау ісім бар.
Өзгенікі дегенде, анау-мынау ісім бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өз пайдасына келгенде бар күшін салып, ал біреудің шаруасына келгенде салғырт тар...
Таяқтау оңай, тәрбиелеу қиын.
**Негізгі мағынасы** Таяқтап жазалау — бір сәттік іс, ал адамды дұрыс жолға салу — ұзақ уақытты, сабырды және үлкен жауа...
Бір түп ағаш отырғызсаң,
Еңбегіңнің жанғаны.
Адал адам өсірсең,
Басыңа бақ қонғаны.
Еңбегіңнің жанғаны.
Адал адам өсірсең,
Басыңа бақ қонғаны.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір ағаш отырғызу арқылы адам жерге пайда келтіреді, көлеңке, жеміс, с...
Қызымның құлағына алтын сырға.
**Негізгі мағынасы** «Қызымның құлағына алтын сырға» деген сөз тура мағынасында қыздың құлағына алтын сырға тағу сияқты...
Жас арқалағаннан тас арқалаған жеңіл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жас бала көтеріп жүргеннен ауыр тас көтеріп жүру жеңілдеу. Астарлы мағ...
Сыпайыны үйде көрме, түзде көр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыпайылықтың шынайы бағасы адам көптің ішінде, сыртта, әртүрлі ортада көрінетінін білдіре...
Ұят кімде болса, иман сонда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ұяты бар адамның жан дүниесінде иман да бар деген сөз. Астарлы мағынас...
Өз ағасын ағалай алмаған
Кісі ағасын жағалай алмас.
Кісі ағасын жағалай алмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — өз туған ағасын құрметтеп, сыйлай алмаған адам басқа біреудің ағасына...
Жаман бала ата-анасын қинайды,
Баланың жақсысы ата-анасын сыйлайды.
Баланың жақсысы ата-анасын сыйлайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал баланың мінезі мен тәрбиесі ата-анаға тікелей әсер ететінін айтады. Жаман бала өз қылығым...
Ананың алақаны - балаға айдынды қоныс.
**Негізгі мағынасы** Ананың алақаны бала үшін ең жылы, ең қауіпсіз орын дегенді білдіреді. Тура мағынасында — анасының м...
Қонақ алдымен қабағыңа қарайды,
Содан кейін табағыңа қарайды.
Содан кейін табағыңа қарайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақ күту мәдениетінде ең әуелі үй иесінің мінезі мен пейілі маңызды екенін айтады. Қона...
Ас таңдасаң, аяғына қара,
Қыз таңдасаң, анасына қара.
Қыз таңдасаң, анасына қара.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам бір нәрсенің сапасын сыртқы көрінісіне ғана қарап емес, түп-төркініне, негізіне қара...
Қураған ағаш иілмейді,
Қураған шыбық егілмейді.
Қураған шыбық егілмейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қурап қалған ағаш та, қураған шыбық та иілуге, өсуге келмейді. Астарлы...
Ластың досы - шыбын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: кір-қоқыстың, лас жердің маңына шыбын көп жиналады. Астарлы мағынасы: ж...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Атадан - өсиет, анадан - қасиет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың балаға беретін тәрбиесі мен ықпалы зор екенін білдіреді. Тура мағынасында әкед...
«Тәрбие туралы» мақал-мәтелдер – ұрпаққа бағыт-бағдар беретін, мінез бен құндылықты қалыптастыратын халық даналығы. Бұл санатта ата-ана өнегесі, ұстаз тәлімі, үлкенді сыйлау, кішіге ізет, адалдық пен жауапкершілік сияқты ұстанымдар қысқа да нұсқа сөзбен түйінделеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.