Тәрбие туралы 1153
Тәрбие туралы қазақ мақал-мәтелдері – адамгершілік, инабат, еңбек пен өнегені дәріптейтін даналық сөздер.
1153
Мақал-мәтел
194.6K
Қаралым
168
Орташа
Сұрыптау:
Арық аттың бабын тапсаң - тұлпар,
Күйкентайдың күйін тапсаң - сұңқар.
Күйкентайдың күйін тапсаң - сұңқар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: әлсіздеу, жүдеулеу аттың күтімін дұрыс жасап, бабын келтірсең, ол да б...
Түйеден нар туады моншақ өркеш.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: түйеден кейде нардай ірі, ерекше күшті, бағалы түлік туады, ал оның өрк...
Ғалымның алдында аузыңа ие бол.
**Негізгі мағынасы** Ғалымның алдында орынсыз сөйлемей, сөзді ойланып айту керек дегенді білдіреді. Тура мағынасында бұл...
Атасыз ұл - жетесіз ұл.
**Негізгі мағынасы** «Атасыз ұл - жетесіз ұл» деген мақалдың тура мағынасы — әкесі жоқ ұлдың тірегі кем болып көрінуі....
Елгезек екі айтқызбайды.
**Негізгі мағынасы** «Елгезек екі айтқызбайды» деген мақал тез қимылдайтын, сөзді іліп әкететін, тапсырманы бір айтқанд...
Үйлену оңай , үй болу қиын .
**Негізгі мағынасы** Үйлену — екі жастың бас қосып, некеге тұруы жағынан қарағанда оңай іс. Ал үй болу — отбасы құрып қа...
Бес саусақ бірдей емес.
**Негізгі мағынасы** «Бес саусақ бірдей емес» деген мақал адамдардың, нәрселердің, қабілеттердің бәрі біркелкі болмайтын...
Жеті атасын білмеген - мұртуд.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өз тегін, ата-бабасының шежіресін білуі керек деген ойды білдіреді. Жеті атасын біл...
Мәртебең биік болса,
Алыстан көреді.
Жақының да, жатың да,
Иіліп сәлем береді.
Алыстан көреді.
Жақының да, жатың да,
Иіліп сәлем береді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның беделі, абыройы мен өнегесі биік болса, оны елдің бәрі танитынын білдіреді. Тура...
Бала күлкіге тоймас.
**Негізгі мағынасы** «Бала күлкіге тоймас» деген мақалдың тура мағынасы — бала үнемі күлуге, ойнауға, шаттыққа құмар кел...
Салақ қатынның үйінен
Сабақты ине табылмас.
Сабақты ине табылмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал үй ішіндегі ұқыпсыздық пен салақтықты сынайды. Тура мағынасында, үйі ретсіз, шашыраңқы ад...
Тал шағында бүкпесең,
Таяқ шағында иілмес.
Таяқ шағында иілмес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам жастайынан тәрбиелі, инабатты, мойымайтын, бірақ қажет жерде иіле білетін болып өсуі...
Май пілікті көмсе, шам сөнеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: пілікті, яғни шамның жанатын өзегін майға көміп тастаса, оған ауа жетпе...
Ат иесіз болмас,
Қазан күйесіз болмас.
Қазан күйесіз болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр нәрсенің өз иесі, өз күтімі болатынын білдіреді. Тура мағынасында ат иесіз жүрмейді, қ...
Тілдің қадірін білмеген
Кімнің қадірін білмек.
Кімнің қадірін білмек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тілдің, сөздің қадірін түсінбеген адам басқа біреудің де қадірін толық бағалай алмайтыны...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
«Тәрбие туралы» мақал-мәтелдер – ұрпаққа бағыт-бағдар беретін, мінез бен құндылықты қалыптастыратын халық даналығы. Бұл санатта ата-ана өнегесі, ұстаз тәлімі, үлкенді сыйлау, кішіге ізет, адалдық пен жауапкершілік сияқты ұстанымдар қысқа да нұсқа сөзбен түйінделеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.