Ұрыспас ұл болмайды,
Керіспес келін болмайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жас отбасы өміріндегі ұсақ реніш пен келіспеушіліктің табиғи құбылыс екенін білдіреді. Тура мағынасында ұл да, келін де кейде сөзге келіп, ұрысып, керісіп қалады. Астарлы мағынасында — әр үйде мінез қайшылығы, пікір айырмасы болады, бірақ соның бәрі отбасының берекесін бұзатын нәрсе емес. Маңыздысы — ренішті ұзақ ұстамай, кешіріммен, сабырмен шешу.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ұл» — жас отаудың иесі, отбасының ер азаматы; «келін» — жаңа ортаға келген жас әйел, үй ішінің ұйытқысы. «Ұрысу» мен «керісу» — күнделікті тұрмыста кездесетін сөз қайшылығының бейнесі. Халық осы екі образ арқылы жас жұбайлардың бір-бірін түсінуге үйренетін жолын көрсетеді. Яғни, сүйіспеншілік пен сыйластық бірден қалыптаспайды, ол тәжірибе мен төзім арқылы бекиді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жас отбасыларға сабырлы болуды еске салады. Мысалы, күйеуі мен жары үй шаруасы не қаржы мәселесі үшін сөзге келсе, үлкендер «Ұрыспас ұл болмайды, керіспес келін болмайды» деп, оны қалыпты жағдай ретінде түсіндіріп, татуласуға шақырады.
Kerispes kelin bolmaıdy.