Ұста қатынымен
Темір қызғанша ұрыса алады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: ұста темірді қыздырып, соғып-жонуға дейін, яғни темір әлі иілгіш кезде ғана қимылдай алады. Астарлы мағынасы: кез келген істі өз уақытында жасау керек, кешіксең мүмкіндік өтеді. Сол сияқты үй ішіндегі кикілжің де сәтінде шешілмесе, ушығып кетеді. Мақал адамды ашумен емес, дер кезінде ақылмен әрекет етуге шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ұста» — шебер, ісін білетін адам; «қатыны» — үй ішіндегі жанжалдың, сөз қайшылығының символы; «темір қызғанша» — істің әлі қолға көнетін, уақыттың қолайлы шағы. Темір суып қалса, оны қалыпқа салу қиын болатыны сияқты, ашу басылып, жағдай қиындап кетсе, мәселені реттеу де ауырлайды. Сондықтан мақал сабыр мен шапшаңдықтың қатар қажет екенін меңзейді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақалды жұмыс, оқу, отбасы мәселесінде жиі қолдануға болады. Мысалы, екі әріптес арасында түсініспеушілік туса, оны бір апта созбай, сол күні-ақ сөйлесіп шешкен дұрыс. Себебі уақыт өткен сайын реніш те, күдік те көбейеді. Мақалдың тәрбиесі — мәселені дер кезінде тоқтату, сөзді уақытымен айту.
Temir qyzǵansha urysa alady.