«Үһ!» десең ұшып кетеді,
Өпсең ұмытып кетеді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамға өте нәзік, сезімтал қарым-қатынас керек екенін аңғартады. Бір нәрсеге дөрекі үн қатсаң, ол одан әрі алыстап кетуі мүмкін; ал тым еркелетіп, шектен тыс жұмсақ қарасаң, оның қадірі кетіп, есте сақталмай қалуы ықтимал. Астарлы мағынасы — кез келген іске де, адамға да өлшеммен, орнымен қарау керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «үһ!» — шаршау, ауыр тыныс, тез шаршаған көңіл күйдің белгісі. «Ұшып кетеді» дегені — қолдағы нәрсенің, ниеттің немесе сезімнің оп-оңай жоғалуы, қашқақтауы. Ал «өпсең ұмытып кетеді» деген тіркес тым артық мейірімнің де, шамадан тыс еркелетудің де салдары барын меңзейді. Яғни нәзік нәрсені қорқытып та, бос еркелетіп те ұстап тұру қиын.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды адамдармен сөйлескенде, әсіресе бала тәрбиесінде, жұмыс қарым-қатынасында немесе жұбайлар арасындағы сыйластықта қолдануға болады. Мысалы, балаға үнемі қатты сөйлей берсең, ол тұйықталып қалады; ал бәріне көніп, шектен тыс еркелетсең, тәртіпке бағынбай өседі. Сондықтан сөз бен іс орнымен айтылып, тең ұсталғаны дұрыс.
Ópseń umytyp ketedi.