Үлкен үйге не керек,
Кіші үйге де сол керек.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — үлкен үй де, кіші үй де бірдей нәрсеге мұқтаж. Астарлы мағынасы — бай-кедей, үлкен-кіші деп бөлінбей, әр шаңыраққа ынтымақ, тәртіп, береке, сыйластық және қажет тіршілік қамы ортақ. Яғни адамның тұрмысы әртүрлі болғанымен, үйдің негізгі құндылығы бір: татулық, тыныштық, адал еңбек пен өзара құрмет.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «үлкен үй» мен «кіші үй» тек үйдің көлемін емес, тұрмыстың кеңдігі мен тарлығын білдіреді. Үлкен үй — дәулетті, мүмкіндігі мол отбасын; кіші үй — қарапайым, шағын тұрмысты меңзейді. Бірақ мақал «не керек» деп, екеуіне де қажет нәрсе бір екенін көрсетеді. Бұл — адамның қажеті мен адамгершілік өлшемі байлыққа емес, үй ішінің берекесіне байланысты деген ой.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал әр отбасының негізгі мұқтажы ортақ екенін еске салады. Мысалы, кең пәтерде тұратын отбасы да, тар пәтерде тұратын отбасы да жылылыққа, түсіністікке, қарым-қатынасқа мұқтаж. Егер үйде сыйластық болмаса, кең үйдің де сәні жоқ. Сондықтан мақал адамдарды тұрмыс деңгейіне қарап бөлінбеуге, бардың қадірін білуге үндейді.
Kishi úıge de sol kerek.