Тәрбие туралы — 27-бет 1151
Сұрыптау:
Тойда тоқал тыйылады,
Негізгі мағынасы Той үстінде тоқал да өзін тежеп, әдепті ұстайды дейді. Көп әйел алған заманда кіші әйел — тоқал мен…
Тоқытпасаң оқытпа.
Негізгі мағынасы Оқығанды шәкірттің көңіліне тоқытпасаң, яғни түсіндіріп, бекітпесең, оқытудың пайдасы жоқ. Мақал ұстаз…
Торғай жаңбыр жауса, баласын қорғайды,
Бұршақ жауса, басын қорғайды.
Бұршақ жауса, басын қорғайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — торғай жаңбыр жауса, өз балапандарын паналатып қорғайды, ал бұршақ түссе…
Төрде отырып,
Теріс сөйлегеннен без.
Есікте отырып,
Керіс сөйлегеннен без.
Теріс сөйлегеннен без.
Есікте отырып,
Керіс сөйлегеннен без.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның қай жерде отырғанына емес, қалай сөйлегеніне мән береді. Төрде отырып теріс сөйлеу…
Туғанына мекіренбеген ана - безбүйрек,
Тумысында уызға жарымаған төл - қатпа.
Тумысында уызға жарымаған төл - қатпа.
Негізгі мағынасы Төліне мекіреніп, бауырына тартпаған ана — безбүйрек, яғни мейірімсіз, тасжүрек; туған кезде уызға…
Күнде бір мақал
«Тәрбие туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Түйеден нар туады моншақ өркеш.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: түйеден кейде нардай ірі, ерекше күшті, бағалы түлік туады, ал оның өркеші…
Түйе екеш түйе де,
Өз ботасының өркешті болғанын қалайды.
Өз ботасының өркешті болғанын қалайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әр тіршілік иесі өз ұрпағының жақсы, абыройлы, биік болғанын тілейтінін білдіреді. Тура…
Түйе қотыр болса,
Ботасын былғайды,
Ботасы келесін былғайды.
Ботасын былғайды,
Ботасы келесін былғайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қотыр түйе ботасын былғайды, ал ботасы сол қотырды әрі қарай таратады…
Түйем жалғыз деп тұзға үйретпе,
Ұлым жалғыз деп асқа үйретпе.
Ұлым жалғыз деп асқа үйретпе.
Негізгі мағынасы Жалғыз түйем деп оны қолдан тұз жалатып үйретпе, жалғыз ұлым деп оны тәтті асқа, тоқшылыққа үйретпе…
Түйе мінген тайлақ мінгенге күлмейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: түйе мінген тайлақ, яғни өзі де әлі жас, шала жетілген жануар, тай мініп…
Түйенің не де болса, түйе аты бар,
Сондықтан ботаның ұяты бар.
Сондықтан ботаның ұяты бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай әлсіз, кішкентай көрінсе де, әр нәрсенің өз орны, өз қадірі бар екенін білдіреді…
Түйені тұзға айда.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — түйені тұзды жерге айдау. Түйе тұзды жақсы көретіндіктен, оны солай…
Түйір нан - тамшы тер.
Негізгі мағынасы Түйір нанның артында үлкен еңбек жатқанын білдіреді. Нан дастарқанға оңай келмейді, оны өсіру, ору…
Түлен түртпесе,
Түнде келін төсектен тұрмайды.
Түнде келін төсектен тұрмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — келіннің түн ішінде өздігінен орнынан тұра салмайтыны, оған бір себеп…
Түлік төлден өседі.
Негізгі мағынасы Түлік те, мал да төлден көбейіп, өсіп-өнеді деген тура мағына береді. Астарлы мағынасы — кез келген…
Түн тынышсыз болса, ұйқы қашады,
Күн тынышсыз болса, күлкі қашады.
Күн тынышсыз болса, күлкі қашады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: түнде тыныштық болмаса, адам ұйықтай алмайды; күндіз береке, жайлылық…
Тұзды көп сақтама, су болады.
Қызды көп сақтама, күң болады.
Қызды көп сақтама, күң болады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал артық сақтаудың, бір нәрсені орынсыз шектен тыс бақылаудың зиянын ескертеді. Тұзды көп…
Тұқымы келіспей, түсімі келіспейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — тұқым сапасыз болса, одан шығатын өнім де жақсы болмайды. Астық, дән…
Тұлпар тулақ болар,
Орта түссе аясы.
Орта түссе аясы.
Негізгі мағынасы Тұлпардай жүйрік, бағалы ат та дұрыс күтім көрмей, лайықты ортадан айырылса, тулақтай қадірсіз болып…
Тұңғиық қара суға
Түйе бойлап шыға алмас.
Кім атадан жаман туса,
Сөзі оның пұл болмас.
Түйе бойлап шыға алмас.
Кім атадан жаман туса,
Сөзі оның пұл болмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның шыққан тегі мен тәрбиесінің оның қадір-қасиетіне әсер ететінін айтады. Тұңғиық қара…
Тұңғышыңды дұрыс үйретсең
Соңғылары өздері үйренеді.
Соңғылары өздері үйренеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бала тәрбиесінің ең алғашқы қадамы шешуші екенін айтады. Тұңғыш балаға дұрыс тәрбие, әдеп…
Тұрмыс түзетер ойыңды,
Ойың түзетер бойыңды.
Ойың түзетер бойыңды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның өмірі мен мінезі бір-біріне тығыз байланысты екенін айтады. Тұрмыс жақсарса, адамның…
Тұсау ат сақтайды,
Ат ер сақтайды,
Ер ел сақтайды.
Ат ер сақтайды,
Ер ел сақтайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — атқа тұсау салу оны бос жібермей, аяғын қорғап, бағытын сақтайды деген…
Тұщы тәнге ащы таяқ.
Негізгі мағынасы «Тұщы тәнге ащы таяқ» деген мақал адамның еркелікке, босаңсуға, жалқаулыққа салынбай, кейде қатты сөз…
Тынымсыз елдің баласы - дуана.
Негізгі мағынасы Тыным таппаған, тұрақсыз елдің баласы дуана болып өседі: үйі де, тұрағы да, тәрбиесі де жоқ, кезбе…
Үйге кіргенде дыбыс қыл,
Ентелемей дұрыс кір.
Ентелемей дұрыс кір.
Негізгі мағынасы Бұл мақал үйге кірген адам әдеп сақтап, асығып-аптықпай, тыныш әрі сыпайы кіруі керек дегенді…
Үйде оңбаған түзде оңбас.
Негізгі мағынасы Үйде адам өз мінезін түзеп, тәрбиесін көрсетпесе, сыртта да беделді, сыйлы бола алмайды. Мақалдың тура…
Үйде өскен бұзау түзде өгіз болмас.
Негізгі мағынасы «Үйде өскен бұзау түзде өгіз болмас» деген мақал адамның не малдың өз ортасында еркелеп, тым қолда…
Үйдің жақсы болмағы ағашынан,
Ердің жақсы болмағы нағашыдан.
Ердің жақсы болмағы нағашыдан.
Негізгі мағынасы Киіз үйдің сапасы оның ағашына, ер жігіттің қасиеті нағашы жұртына байланысты. Үйдің сүйегі — ағаш…
Үйінде озған - түбінде озған.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның өз ортасында, үйінде, отбасында қандай болса, түптің түбінде өмірде де сол…
Үйің үй-ақ екен,
Ішінде ойнайтын бала болса.
Ішінде ойнайтын бала болса.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — үйдің әсемдігі мен сәні тек қабырғасында емес, ішінде бала ойнап, күлкі…
Үй іші толған жансың,
Бір-біріңе мейман жансың.
Бір-біріңе мейман жансың.
Негізгі мағынасы Бұл мақал үй ішіндегі адамдардың бәрі өзара сыйлас, құрметті, қонақтай қадірлі болуға тиіс екенін…
Үйленгенше өз ұлың,
Үйленген соң кісі ұлы.
Үйленген соң кісі ұлы.
Негізгі мағынасы Үйленгенше өз ұлың, үйленген соң кісі ұлы: ұл үйленбей тұрғанда толығымен ата-анасының қолында, оның…
Үйлену оңай , үй болу қиын .
Негізгі мағынасы Үйлену — екі жастың бас қосып, некеге тұруы жағынан қарағанда оңай іс. Ал үй болу — отбасы құрып қана…
Үй менікі демеңіз,
Үй сыртында кісі бар.
Үй сыртында кісі бар.
Негізгі мағынасы Өз үйіңде отырып та «бұл менің үйім, не айтсам да болады» деп ойлама: үйдің сыртында біреу тыңдап…
Үйрене алмаған ұстазынан көреді.
Негізгі мағынасы Үйрене алмаған шәкірт кінәні өзінен емес, ұстазынан іздейді. Мақал адамның өз жалқаулығын…
Үлкен бастар, кіші қоштар.
Негізгі мағынасы Үлкен бастайды, кіші қостайды дейді. Ел ішінде, отбасында кез келген істі үлкен бастап, жөнін…
Үлкенге жол бер, өзің де қартаясың.
Негізгі мағынасы Бұл мақал үлкен адамға құрмет көрсет, жолын кеспе, сыйластық таныт дегенді білдіреді. Тура мағынасында…
Үлкенге - ізет, кішіге - ақыл.
Негізгі мағынасы Жасы үлкенге ізет, яғни сыпайы құрмет көрсет, ал жасы кішіге ақыл айт, жөн сілте. Мақал ұрпақтар…
Үлкенге сәлем бер,
Кішіге қалам бер.
Кішіге қалам бер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды кішіпейілділікке, ізеттілікке және тәрбиелі қарым-қатынасқа шақырады. «Үлкенге сәлем…