Ұйқышыл жастық таңдамайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Ұйқышыл жастық таңдамайды» деген мақал жалқаулық пен бейқамдық адамның жасына қарамайтынын білдіреді. Тура мағынасында, ұйқысы көп, еріншек адам қай кезде де төсектен ажырамай, уақытын рәсуа етеді. Астарлы мағынасы — еңбекке, іске, жауапкершілікке салғырт қараған кісі жас болса да, қарт болса да, өмірден кейін қалады. Яғни, жастықтың өзі күш-қуат сыйлағанымен, оны дұрыс пайдаланбаса, пайдасы азаяды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жастық» — тек жас кез емес, адамның сергек шағы, мүмкіндігі мол кезеңі. Ал «ұйқышыл» сөзі тек ұйықтауды емес, еріншектік, селқостық, әрекетсіздік сияқты мінезді меңзейді. Мақал жастық шақтың жалқаулыққа емес, талап пен еңбекке арналуы керегін астарлап жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әсіресе оқу мен жұмысқа салғырт қарайтын жастарға қатысты айтылады. Мысалы, студент сабаққа кешігіп, тапсырмасын үнемі кейінге ысыра берсе, үлкендер: «Ұйқышыл жастық таңдамайды» деп ескертуі мүмкін. Бұл сөз адамды уақытты бағалап, сергек болуға шақырады.