«Тентек - жұртқа тентек, өзіне мақұл.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның бұзақы, орынсыз қылықтары ең алдымен өзіне емес, айналасына зиян келтіретінін білдіреді. Тентек адам жұрттың тыныштығын бұзады, елге қолайсыздық тудырады. Ал «өзіне мақұл» дегені — сондай адам өз мінезін дұрыс деп ойлап, ағат ісін сезінбеуі мүмкін деген астар бар. Яғни, өз қылығына есеп бермейтін, тәрбиесі әлсіз жан туралы айтылған.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жұрт» сөзі — көпшілік, қоғам, айналадағы адамдар. Ал «тентек» — тек ерке не ширақ бала емес, тәртіпке бағынбайтын, шектен шығатын адам бейнесі. Мақал тентектікті жай мінез емес, ортаға салмақ түсіретін әдет ретінде көрсетеді. «Өзіне мақұл» тіркесі адамның өзін ақтап алуын, өз қателігін байқамауын бейнелейді. Сондықтан бұл сөздің астарында «өз мінезіңді өзгеге жүктеме, алдымен өзіңді түзет» деген ой жатыр.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Қазіргі заманда бұл мақал тәртіпсіздік пен жауапсыздыққа қатысты айтылады. Мысалы, біреу көршілердің тыныштығын бұзып, кешкі уақытта қатты музыка қойса, жұрт оған ренжиді, ал ол «ештеңе етпейді» деп өз ісін дұрыс көруі мүмкін. Осындайда осы мақал орынды қолданылады.