Тілдің қадірін білмеген
Кімнің қадірін білмек.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал тілдің, сөздің қадірін түсінбеген адам басқа біреудің де қадірін толық бағалай алмайтынын айтады. Тіл — адамның ішкі мәдениеті, ойы, тәрбиесі мен адамгершілігінің айнасы. Сөзге құрметсіздік көрсеткен кісі көбіне адамды да, қарым-қатынасты да бағалай алмайды. Астарлы мағынасы: адам сөйлеген сөзі арқылы өз мінезін танытады, ал тілге сақ, сөзге ұқыпты адам өзгеге де ілтипатпен қарайды.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «тіл» тек сөйлеу мүшесі емес, жалпы сөз құдіреті мен қарым-қатынас мәдениетін білдіреді. «Қадір» сөзі — құрмет, сый, бағалау деген ұғым. Яғни тілдің қадірін білу — орынды сөйлеу, өсек айтпау, біреуді ренжітпеу, сөздің салмағын сезіну. Бұл жерде тіл адамды тәрбиелейтін күш ретінде алынған.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал әлеуметтік желіде, жұмыста, отбасында өте орынды. Мысалы, біреу жұртқа дөрекі жазып, көптің көңілін түсірсе, ол адам кейін әріптесінің де, досының да қадірін түсінбей қалады. Сондықтан бұл мақал адамды әдепті сөйлеуге, өзгені сөз арқылы жараламауға үндейді.
Kimniń qadirin bilmek.