Тентекке тіл жаңғырық.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Тентекке айтылған ақыл көбіне әсер етпейді, ол сөзді тыңдамай, керісінше өз айтқанын қайталай береді. Мақалдың тура мағынасы — жаңғырық қалай дыбысты қайта қайталаса, тентек адам да өз мінезінен айнымайды. Астарлы мағынасы — тәрбиесіз, қырсық не әдепсіз адамға қанша түсіндірсең де, пайдасы аз; оған сөзден бұрын тәртіп, орта және үлгі керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «тіл жаңғырық» тіркесі таудағы жаңғырық секілді есті қайталап қана тұратын құбылысты меңзейді. Яғни тентек адамға айтылған сөз құлағына сіңбей, босқа шығып жатқан дыбыс сияқты көрінеді. Бұл образ сөздің құны емес, тыңдай білудің құны жоғары екенін аңғартады. Сондай-ақ ол адам мінезінің өзгермесе, ақылдың да қайтарымы аз болатынын білдіреді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал ата-ана, ұстаз немесе басшы бір адамды қайта-қайта ескертсе де, ол бұрынғы қылығынан танбаса қолданылады. Мысалы, сыныпта бір оқушы сабақ кезінде үнемі шулап, ескертуді тыңдамай жүрсе, мұғалім «Тентекке тіл жаңғырық» деуі мүмкін. Бұл жерде мағынасы — сөз жетпей тұр, мінезге тәрбие керек деген ой.