Тез қасында қисық ағаш жатпас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: тездің жанында жатқан ағаш уақыт өте қызуға, қысымға ұшырап, иіліп не қисайып қалады. Астарлы мағынасы: адам кіммен араласса, соның мінезі, әдеті, сөзі әсер етеді. Жақсы орта адамды түзейді, ал бұрыс орта бұзады. Сондықтан бұл сөз араласатын ортаны дұрыс таңдауға, жаман әдеттен сақ болуға шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы "тез" — ұста ағаш иіп, түзейтін құрал, яғни ықпал етуші орта. "Қисық ағаш" — мінезі бұзылған, дұрыс бағыттан тайған адам бейнесі. Ағаштың қызуға төзбей өзгеруі адамның да айналасындағы сөзге, іс-әрекетке бейімделетінін меңзейді. Яғни, орта адамның болмысына тікелей әсер етеді деген ой берілген.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал достар таңдауда, жұмыс ортасын құруда, бала тәрбиесінде жиі қолданылады. Мысалы, жасөспірім үнемі тәртіпсіз, дөрекі балалармен араласса, өзі де солардың әдетін қабылдап кетуі мүмкін. Ал білімді, еңбекқор адамдардың ортасында жүрсе, жақсы мінезге үйренеді.