Тәнің таза болғанша,
Жаның таза болсын.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның сыртқы тазалығынан гөрі ішкі тазалығының, яғни жанның пәктігі мен ниеттің адалдығының маңызды екенін айтады. Тәнді таза ұстау да қажет, бірақ адамды адам ететін — ар-ұят, жүрек тазалығы, ой мен ниеттің дұрыстығы. Астарлы мағынасы: сырт көрініс әдемі болғанымен, көңіл кір болса, адамның қадірі кемиді. Ал жаны таза адам қарапайым болса да, сыйлы болады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «тән» — адамның сыртқы болмысы, дене тазалығы, өмірдегі көрінетін қыры. «Жан» — ішкі әлемі, мінезі, адамгершілігі, ниеті. Мақал екі ұғымды салыстыра отырып, рухани тазалықты жоғары қояды. Тазалық образы мұнда тек кір-қоқыстан арылу емес, күншілдік, өтірік, жаман пиғылдан таза болу дегенді білдіреді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әсіресе тәрбие, мінез, қарым-қатынас туралы айтылғанда қолданылады. Мысалы, бір адам киімі өте ұқыпты, сөзі сыпайы, бірақ өзгеге қиянат жасап жүрсе, оған: «Тәнің таза болғанша, жаның таза болсын» деп ескерту айтуға болады. Бұл сөз адамды ішкі мәдениетін түзетуге шақырады.
Janyń taza bolsyn.