Тәрбие - тәртіптің құлы,
Тәртіпті - елдің құлы.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалда тәрбиенің адамды дұрыс жолға салатыны айтылады. Тәрбиелі адам өз мінезін тежей алады, ережеге бағынады, үлкенді сыйлап, кішіге ізет көрсетеді. Ал тәртіпке бағынған адам жеке басын ғана емес, тұтас қоғамның игілігін ойлайтын болады. Яғни, тәрбие адамды тәртіпке жеткізеді, ал тәртіп ел ішіндегі береке мен тыныштықтың негізіне айналады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы "құл" сөзі тура мағынасында емес, астарлы мәнде қолданылған. Мұнда "құл" — толық бағыну, ықпалында болу деген ұғымды білдіреді. Тәрбие тәртіпке тәуелді деген ой тәрбиенің адам бойындағы мінезді қалыптастыратынын көрсетеді. Ал "тәртіпті — елдің құлы" деу тәртіпті адамның жеке бас пайдасынан жоғары тұрып, елдің заңына, ортақ мүддесіне қызмет ететінін аңғартады. Бұл — күш емес, сана мен жауапкершілікке құрылған бейне.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал мектепте, отбасында, жұмыста жиі еске алынады. Мысалы, сыныпта тәртібі жақсы оқушы сабаққа кешікпей келеді, мұғалімнің талабын орындайды, достарына үлгі болады. Сол арқылы ол тек өзіне пайда әкелмей, бүкіл сыныптың тәртібін жақсартуға ықпал етеді.
Tártipti - eldiń quly.