Тәні сұлу сұлу емес,
жаны сұлу - сұлу.
«Тәні сұлу сұлу емес, жаны сұлу - сұлу.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Денесі, келбеті сұлу адам нағыз сұлу емес, жаны сұлу адам — нағыз сұлу. Мақал адамның құнын сыртқы келбетінен емес, ішкі жан дүниесінен, мінезінен, адалдығы мен мейірімінен өлшеуге шақырады. Сырт сұлулық уақыт өте келе солады, ал жанның сұлулығы ұзақ сақталып, адамды айналасына сүйкімді етеді. Әсіресе жар не дос таңдағанда сырт келбетке алданбауды еске салады.
Образдар мен теңеулер
Тән мен жан — қазақ ойлау жүйесіндегі қарама-қарсы екі ұғым: тән — көзге көрінетін дене, жан — көрінбейтін ішкі әлем, тіршіліктің өзі. Мақал «тәні» мен «жаны» сөздерін бір ырғаққа қойып, айырмасын дыбыспен де көрсетеді. «Сұлу» сөзі бірінші жолда жоққа шығарылып, екінші жолда расталады. Сөйтіп «сұлу» деген атау сырттан ішке көшіп, нағыз иесіне беріледі.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Мақалды сыртқы келбетке тым көп мән беретін адамға ой салу үшін, не сырты қарапайым, бірақ мейірімді адамды мақтағанда айтады. Ата-ана, ұстаз жастарға тәрбие ретінде қолданады. Сырты әдемі адамды кінәлау, оның жаны жаман деп болжау үшін айту орынсыз. Мысалы, келінінің мейірімін көрген ене көршілеріне: «Тәні сұлу сұлу емес, жаны сұлу — сұлу» деп мақтанды.
Қолданылу жағдаяттары
— Мектепте сыныптастары сырт келбетіне қарап мазақтаған, бірақ бәріне көмектесетін қызды мұғалім осы мақалмен қорғады.
— Ауылда жетім балаларды бауырына басқан қарапайым әйелдің мейірімін әңгімелеген ақсақал осы мақалды айтты.
jany sulý - sulý.