Тіл - әдеп басы.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Тіл – әдеп басы» деген мақал адам мәдениеті ең алдымен сөйлеген сөзінен көрінетінін айтады. Тілдің тура мағынасы — сөйлеу құралы, ал астарлы мағынасы — адамның ішкі тәрбиесі, ізеті, кішіпейілдігі. Яғни, адам қаншалық білімді, қанша жаста болса да, сөзі дөрекі болса, әдепсіздігі байқалады. Ал орнымен, ойланып сөйлеген кісі сыйлы болады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «басы» сөзі әдептің бастауын, ең алғашқы белгісін білдіреді. Халық тілді тек қарым-қатынас құралы емес, мінездің айнасы деп таниды. Жақсы сөз — жылы жүздің, дұрыс тәрбие мен сыйластықтың көрінісі. Сондықтан тілге қарап адамды тануға болады деген ой жатыр.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әлеуметтік желіде, жұмыста, отбасында өте өзекті. Бір адамның жазған дөрекі хабары да оның мәдениетін көрсетіп қояды. Мысалы, қызметкер клиентке сыпайы жауап берсе, ол ұйымның беделін көтереді; ал қатқыл сөйлесе, сенім азаяды. Сондықтан сөзді таңдап айту — әдептің ең басты шарты.