Таяқтау оңай, тәрбиелеу қиын.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Таяқтап жазалау — бір сәттік іс, ал адамды дұрыс жолға салу — ұзақ уақытты, сабырды және үлкен жауапкершілікті қажет ететін шаруа. Мақал баланы да, үлкенді де тек күшпен емес, ақылмен, үлгімен, ұқыпты тәрбие арқылы түзету керек екенін аңғартады. Адам мінезі тез өзгермейді, сондықтан тәрбиенің шынайы нәтижесі уақыт өте көрінеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «таяқтау» сөзі қатаң жаза мен зорлықты білдіреді. Ал «тәрбиелеу» — адам бойына ізгілік, тәртіп, әдеп пен жауапкершілік сіңіру. Халық бір ғана таяқтың күшімен адамды түзей салу оңай, бірақ жүрекке жол тауып, санаға әсер ету қиын екенін бейнелі түрде жеткізген. Яғни, сыртқы қорқытуға қарағанда, ішкі түсінікке жеткізу әлдеқайда ауыр.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал тәрбие саласында, отбасында, мектепте жиі қолданылады. Мысалы, бала сабақ оқымай жүрсе, оны ұрысып не жазалап қана қою жеткіліксіз; оның неге оқығысы келмейтінін түсініп, қызығушылығын ояту керек. Сол себепті ата-ана мен ұстаздан шыдам, мейірім және тұрақты бақылау талап етіледі.