Тіліңді тый - тісің сынбайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды сөзге сақ болуға, орынсыз сөйлемеуге шақырады. Тура мағынасында, тілді тыю — ауызды тежеп, артық қимыл жасамау. Астарлы мағынасында, ашуға беріліп, ойланбай сөйлесең, өзіңе де, өзгеге де зиян келтіруің мүмкін деген ескерту бар. Сабыр сақтап, сөзді өлшеп айту адамның абыройын қорғайды.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «тіл» — адамның сөзі, мінезі, ойының көрінісі. «Тісің сынбайды» дегені — егер артық сөйлеп, дау шақырмасаң, өз басыңа бәле, өкпе, жанжал түспейді деген бейнелі тұжырым. Мұнда тіл мен тіс арқылы сөздің салмағы көрсетіледі: ауыздағы бір қимыл дұрыс болмаса, соңы ауыр болуы мүмкін.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал әлеуметтік желіде, жұмыс орнында немесе отбасылық әңгімеде өте орынды. Мысалы, адам ашуланып, чатта ауыр сөз жазайын деп тұрса, сәл тосылып, ойланса, кейін өкініп қалмайды. Демек, сабырлы сөйлеу — келіспеушілікті азайтып, қарым-қатынасты сақтайтын маңызды әдет.