Тілге шешен, іске мешел.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сөзге жүйрік, сөйлегенде орақ тілді, шешен адамды іс жүзінде әлсіз, әрекетке келгенде дәрменсіз адаммен салыстырады. Яғни, біреу әдемі сөйлеп, көп уәде берсе де, нақты ісі болмаса, оның сөзіне сене бермеу керек деген ой айтылады. Тура мағынасында тілге ұста, ал іске ақсау деген ұғым бар; астарында сөз бен істің бір-біріне сай болуы керектігі жатыр.
Образдар мен теңеулер
«Тілге шешен» — ойды көркем жеткізетін, сөйлеуі шебер адамды білдіреді. Ал «іске мешел» деген тіркес мешеулікті, яғни жүрісі келіспеген, қимылы әлсіз адамды бейнелеп, істің жүрмей тұрғанын меңзейді. Мұнда тілдің ұшқырлығы мен істің шынайы салмағы қарама-қарсы қойылған. Халық осы арқылы бос сөздің емес, нәтижелі еңбектің бағалы екенін ескертеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал уәдесі көп, бірақ орындауы жоқ адамдарға қатысты жиі айтылады. Мысалы, бір қызметкер жиналыста тамаша жоспар айтып, көп мақтанады, бірақ тапсырманы уақытында орындамайды. Сонда жұрт: «Тілге шешен, іске мешел екен» деп бағалайды. Бұл сөз адамды бос сөйлеуден гөрі нақты әрекетке, жауапкершілікке шақырады.