Тісі шыққан балаға,
Шайнап берген ас болмас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: тісі шыққан балаға тамақты шайнап берудің қажеті жоқ, өйткені ол енді өзі шайнап жей алады. Астарлы мағынасы: адам есейіп, күш-қайраты, ақылы тола бастағанда, оған артық қамқорлық жасап, бәрін дайын күйінде бере берудің қажеті жоқ. Өз бетімен әрекет етуге, жауапкершілік алуға үйренуі керек. Кейде шамадан тыс еркелету адамның өсуіне кедергі болады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы "тісі шыққан бала" — есейген, шамасы келетін, өз ісін өзі атқара алатын адамды бейнелейді. Ал "шайнап берген ас" — дайын тұрған мүмкіндік, қолдан келгенді қайта өзің үшін істеп беру, яғни артық жанашырлықтың белгісі. Халық бұл арқылы әр істің өз уақыты барын, бала да, ересек те өзіне лайық ісін өзі істеуі керегін меңзейді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, ата-ана баласының 10–12 сыныпта оқып жүргенінде сабақтарын түгел өзі орындап берсе, бала жауапкершілікке үйренбей қалады. Дұрысы — бағыт беріп, бірақ жұмысты өзіне істету. Сонда ол өмірге бейім, дербес адам болып қалыптасады.
Shaınap bergen as bolmas.