Тәрбие туралы 1153
Тәрбие туралы қазақ мақал-мәтелдері – адамгершілік, инабат, еңбек пен өнегені дәріптейтін даналық сөздер.
1153
Мақал-мәтел
192.9K
Қаралым
167
Орташа
Сұрыптау:
Ана тілегі балада,
Бала тілегі далада.
Бала тілегі далада.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ана мен баланың тілегін салыстырып, олардың арман-мақсаты екі басқа арнаға түсетінін білд...
Балаға өз тіліңмен сөйлеме,
Өз тілімен сөйле.
Өз тілімен сөйле.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал баламен қарым-қатынаста оның жасына, түсінігіне, ойлау деңгейіне сай сөйлесу керектігін а...
Күңнің қызы еркелесе,
Аспандағы жұлдызды әпер дер.
Құлдың ұлы еркелесе,
Ханның қызын әпер дер.
Аспандағы жұлдызды әпер дер.
Құлдың ұлы еркелесе,
Ханның қызын әпер дер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам тым ерке, шолжың, орынсыз талапшыл болса, тойымсыздыққа салынып, қолда жоқты сұрайды...
Атасыз ұлдың ауызы үлкен.
**Негізгі мағынасы** Аталған мақал әкесіз өскен ұлдың кейде сөзге тоқтамай, көп сөйлеп, білімі мен тәжірибесі аз болса д...
Баланың өскен бесігі -
Кең дүниенің есігі.
Кең дүниенің есігі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал баланың өсіп-өнген ортасы, тәрбие алған бесігі оның бүкіл өміріне жол ашатынын білдіреді...
Әйел - қырық шырақты.
**Негізгі мағынасы** «Әйел - қырық шырақты» деген мақал әйел адамның отбасы мен үй ішіндегі рөлінің өте кең, көпқырлы е...
Бала өсті дегенше,
батыр өсті десейші.
Батыр өнер білмесе,
қапыл өсті десейші.
батыр өсті десейші.
Батыр өнер білмесе,
қапыл өсті десейші.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал баланың жай ғана өсіп, бойжеткені немесе ержеткені жеткіліксіз екенін айтады. Шын мәнінде...
Батырды екі долы қатынның бірі туады,
Би мен көсемді әйелдің ілуде біреуі туады.
Би мен көсемді әйелдің ілуде біреуі туады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер азаматтың батыр, би, көсем болып қалыптасуы тек табиғи қабілетке ғана емес, ана тәрбие...
Білімсіздің білмегенін кешірмесең,
Білгенің қайсы.
Білгенің қайсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір нәрсені білмейтін адамды кешірмесең, сенің өз білгеніңнің де қадірі...
Жақсы келді дегенше,
Жарық келді десеңші;
Жақсылықтың уытын
Алып келді десеңші.
Жарық келді десеңші;
Жақсылықтың уытын
Алып келді десеңші.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсы адам келген жерде көңіл де, орта да нұрлана түсетінін білдіреді. Тура мағынасында «...
Адамды алдау - арыңның алдында күнә,
Ағаны алдау - ананың алдында күнә.
Ағаны алдау - ананың алдында күнә.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды алдаудың да, ағайын ішіндегі үлкенді алдаудың да ауыр күнә екенін ескертеді. Тура...
Тіл - көңілдің кілті.
**Негізгі мағынасы** «Тіл - көңілдің кілті» деген мақал адамның ішкі ойын, ниетін, сезімін сөз арқылы тануға болатынын...
Тексіз адам қонағына тесіле қарайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай қарағанда қонаққа қадалып қарауды айтып тұрғандай көрінеді, бірақ астарында тәрб...
Атың жаман болса,
Арманың кетеді.
Алғаның жаман болса,
Мейманың кетеді.
Арманың кетеді.
Алғаның жаман болса,
Мейманың кетеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өміріндегі серіктің, таңдаудың қадірін көрсетеді. «Атың жаман болса» дегені — мінсіз...
Тәнің таза болғанша,
Жаның таза болсын.
Жаның таза болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы тазалығынан гөрі ішкі тазалығының, яғни жанның пәктігі мен ниеттің адалдығ...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
«Тәрбие туралы» мақал-мәтелдер – ұрпаққа бағыт-бағдар беретін, мінез бен құндылықты қалыптастыратын халық даналығы. Бұл санатта ата-ана өнегесі, ұстаз тәлімі, үлкенді сыйлау, кішіге ізет, адалдық пен жауапкершілік сияқты ұстанымдар қысқа да нұсқа сөзбен түйінделеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.