Тәрбие туралы 1153
Тәрбие туралы қазақ мақал-мәтелдері – адамгершілік, инабат, еңбек пен өнегені дәріптейтін даналық сөздер.
1153
Мақал-мәтел
315.2K
Қаралым
273
Орташа
Сұрыптау:
Қаталдық қартайтады,
Күлкі көркейтеді.
Күлкі көркейтеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мінезінің бет-бейнесі туралы айтады. Тура мағынада қатал, суық, ашулы адамның жүзі д...
Елгезек екі айтқызбайды.
**Негізгі мағынасы** «Елгезек екі айтқызбайды» деген мақал тез қимылдайтын, сөзді іліп әкететін, тапсырманы бір айтқанд...
Жақсы адам байқап сөйлер,
Жаман адам шайқап сөйлер.
Жаман адам шайқап сөйлер.
**Негізгі мағынасы** Жақсы адам сөзін ойланып, салмақтап айтады. Ол біреудің көңіліне тимеуді, шындықты орнымен жеткізуд...
Бала күлкіге тоймас.
**Негізгі мағынасы** «Бала күлкіге тоймас» деген мақалдың тура мағынасы — бала үнемі күлуге, ойнауға, шаттыққа құмар кел...
Сыйларға асың болмаса,
Сипарға тілің болсын.
Сипарға тілің болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамда беретін сый-сияпат, тартар дәм болмаса да, жақсы сөз, жылы қабақ, ізет пен құрмет...
Алтыға дейін бала ерке,
Алпыстан кейін шал ерке.
Алпыстан кейін шал ерке.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өміріндегі екі кезеңнің мінезін байқатады. Бала алты жасқа дейін ерке болады, өйткен...
Тіл - көңілдің кілті.
**Негізгі мағынасы** «Тіл - көңілдің кілті» деген мақал адамның ішкі ойын, ниетін, сезімін сөз арқылы тануға болатынын...
Қыз бала өкпешіл болса,
Қалың малы көп болар.
Қалың малы көп болар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қыз баланың мінезіндегі өкпешілдік, ренжігіштік кейде болашақ отбасылық өмірде де өз салд...
Білімсіз адамның сөзі білектей,
Білімді адамның сөзі жібектей.
Білімді адамның сөзі жібектей.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал білім мен надандықтың сөзден көрінетінін айтады. Білімсіз адам ойланбай сөйлеп, сөзі дөр...
Жаман қатын қыз болам деп қылымсиды,
Жаман қыс жаз болам деп жылымсиды.
Жаман қыс жаз болам деп жылымсиды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі нәрсені салыстыра отырып, табиғатына жат мінезді жасырып, басқа кейіп көрсетуге тырыс...
Есер баладан ерке бала жаман.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ерсі, орынсыз қылық көрсететін бала да, тым еркелетіліп, шектен тыс босаң өскен бала да ж...
Ат болатын құлынның,
Бауыры жазық келер.
Адам болар баланың,
Маңдайы жазық келер.
Бауыры жазық келер.
Адам болар баланың,
Маңдайы жазық келер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның да, тұлпардың да болашағы бала күнінен-ақ байқалатынын білдіреді. Туа біткен белг...
Келгенше қонақ ұялар,
Келген соң үй иесі ұялар.
Келген соң үй иесі ұялар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақ күту мен үй иесінің әдеп-тәрбиесін салыстырып көрсетеді. Қонақ үйге келер алдында...
Қошқар болар тоқтының,
Тұмсық жағы дөң келер.
Адам болар баланың,
Маңдай алды кең келер.
Тұмсық жағы дөң келер.
Адам болар баланың,
Маңдай алды кең келер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның болашақтағы қасиеті бала кезінен байқалатынын айтады. Қошқар болатын тоқтының тұм...
Білімі жоқ ұл - жұпары жоқ гүл.
**Негізгі мағынасы** Білімсіз адам, әсіресе жас ұрпақ, сырттай көрікті болғанымен, ішкі мәні кем болады деген ой айтылад...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Атадан - өсиет, анадан - қасиет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың балаға беретін тәрбиесі мен ықпалы зор екенін білдіреді. Тура мағынасында әкед...
«Тәрбие туралы» мақал-мәтелдер – ұрпаққа бағыт-бағдар беретін, мінез бен құндылықты қалыптастыратын халық даналығы. Бұл санатта ата-ана өнегесі, ұстаз тәлімі, үлкенді сыйлау, кішіге ізет, адалдық пен жауапкершілік сияқты ұстанымдар қысқа да нұсқа сөзбен түйінделеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.