Тәрбие туралы 1153
Тәрбие туралы қазақ мақал-мәтелдері – адамгершілік, инабат, еңбек пен өнегені дәріптейтін даналық сөздер.
1153
Мақал-мәтел
287.3K
Қаралым
249
Орташа
Сұрыптау:
0, Құдайым, бала бер,
Бала берсең, сана бер.
Сана бермеген балаңды,
Қайтып өзің ала бер.
Бала берсең, сана бер.
Сана бермеген балаңды,
Қайтып өзің ала бер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам баласын Құдайдан тілегенде, тек ұрпақ беруді емес, оған ақыл, сан...
«Кел» демек - парыз,
«Кет» демек - намыс.
«Кет» демек - намыс.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — біреуді шақыру да, оны қайтару да жай сөз емес, оның өз орны, әдебі ба...
«Сіз, біз» деген жылы сөз,
Тірліктің ғанибеті.
Тірліктің ғанибеті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамдар бір-біріне «сіз», «біз» деп сөйлеп, жылы қарым-қатынас білдір...
«Сіз» деген - сыйластық,
«Сен» деген - анайылық.
«Сен» деген - анайылық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамдар арасындағы сөйлесу әдебін көрсетеді. «Сіз» деп сөйлеу — қарсы адамды құрметтеу, о...
«Сіз» дегеннен не кетеді,
«Сен» дегеннен не бітеді?
«Сен» дегеннен не бітеді?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамдардың бір-біріне сыпайы, құрметпен сөйлеуін үйретеді. «Сіз» деп айту — кішіпейілділі...
«Сіз», «біз» деген ауызға
«мен», «мен» деген түспесін.
«мен», «мен» деген түспесін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамдарды кішіпейіл, сыйлы, бір-біріне құрметпен қарауға шақырады. «Сіз», «біз» деген сө...
«Үһ!» десең ұшып кетеді,
Өпсең ұмытып кетеді.
Өпсең ұмытып кетеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өте нәзік, сезімтал қарым-қатынас керек екенін аңғартады. Бір нәрсеге дөрекі үн қа...
«Әй!» дер ажа,
«Қой!» дер қожа жоқ.
«Қой!» дер қожа жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: үй ішінде біреуді тыйып, жөнге салар, тәртіпке шақырар адам жоқ деген...
Ізет - ініден, әділдік - ағадан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал үлкен мен кішінің, ағайын арасындағы орнын көрсетеді. Інінің міндеті — ізет көрсету, яғн...
Ізетке арзымаған қонақ төсек былғайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ізет көрмеген, қадірін білмеген қонақ қонақ үйдің, төсек-орынның береке...
Ізеттінің інісі көп.
**Негізгі мағынасы** Ізетті, сыпайы, сыйлы адамның айналасына інілік етіп қарайтын, құрмет көрсететін жан көп жиналады....
Інген ыңыранса, бота боздайды.
**Негізгі мағынасы** Інген – ботасын іздеп ыңыранады, ал ботасы соған жауап беріп боздайды. Мақалдың тура мағынасы осы т...
Інің ағаңдай болмас,
Ағаң атаңдай болмас.
Ағаң атаңдай болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туыстық қатынаста әр адамның өз орны бар екенін білдіреді. Іні – іні болып қалады, қанша...
Істегенің маған жақсы,
Үйренгенің өзіңе жақсы.
Үйренгенің өзіңе жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның істеген жақсылығы мен алған тәрбиесінің екі жаққа да пайдалы екенін білдіреді. Бі...
Ісі ерсінің түсі ерсі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның істеген ісі мен соған сай көрінетін беделі бір-бірімен тығыз байланысты екенін бі...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Атадан - өсиет, анадан - қасиет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың балаға беретін тәрбиесі мен ықпалы зор екенін білдіреді. Тура мағынасында әкед...
«Тәрбие туралы» мақал-мәтелдер – ұрпаққа бағыт-бағдар беретін, мінез бен құндылықты қалыптастыратын халық даналығы. Бұл санатта ата-ана өнегесі, ұстаз тәлімі, үлкенді сыйлау, кішіге ізет, адалдық пен жауапкершілік сияқты ұстанымдар қысқа да нұсқа сөзбен түйінделеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.