Асауға - тұсау.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Асауға тұсау» деген мақал бетімен кеткен, жуасуға көнбейтін, тәртіпке бағынғысы келмейтін адамға немесе мінезге тежеу керек дегенді білдіреді. Тура мағынада асау жылқыға тұсау салу — оның еркін қозғалысын шектеу. Астарлы мағынада бұл — адамға тәрбие, бақылау, тәртіп, қажет болса қатаң шара қолдану арқылы ғана жөнге салуға болатынын аңғартады. Яғни, шектен шыққан нәрсені өз бетімен қоя бермей, тоқтам беру қажет.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «асау» сөзі — жуас емес, ырққа көнбейтін мінездің образы. Ал «тұсау» — тежеу, шек қою, тәртіпке шақырудың белгісі. Халық асау жылқының қылығын жақсы білгендіктен, оны адам мінезімен салыстырады. Осы арқылы тәртіпсіздік пен қасарысудың түбі қиындыққа апаратынын бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де мінезі қиын, жауапкершілікті сезінбейтін адамға қатысты айтылады. Мысалы, сабақта үнемі тәртіп бұзатын оқушыға мұғалімнің ескерту жасап, талап қоюын халық «асауға — тұсау» деп түсіндіруі мүмкін. Яғни, дұрыс бағыт беру үшін кейде қатаң тәртіп қажет екені меңзеледі.