«Жақтырмасаң, қойыңды бақтырма.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал біреудің ісі мен кеңесін, мінезі не басқару тәсілі ұнамаса, оны зорлап іске араластырма дегенді білдіреді. Тура мағынасында — қой бағу сияқты жауапты істі жақтырмаған адамға сеніп тапсырмау керек. Астарлы мағынасы — адамға сенім мен ынтымақ ауадай қажет; біреуге риза болмасаң, оны орынсыз жұмсап, кейін ренжітпей, істі дер кезінде шешкен дұрыс. Бұл жерде еріксіз тапсырылған іс те, көңілсіз жасалған қызмет те берекеге апармайтыны айтылған.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «қойыңды бақтырма» тіркесі — қазақ тұрмысындағы ең қарапайым әрі жауапты шаруаның бірі. Қой бағу тәртіпті, ықыласты, төзімді қажет етеді. Қой — береке мен күнкөрістің нышаны, ал оны бақтыру — сенім артудың белгісі. Сол себепті қой бейнесі арқылы кез келген істі амалсыз адамға тапсырмау, ұнамаған кісімен күшпен жұмыс істетпеу ойы берілген.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Қазіргі заманда бұл мақал ұжымдық жұмысқа да сай келеді. Мысалы, бір қызметкер басшысының тапсырмасын ұнатпаса, оны үнемі сол іске мәжбүрлей беру нәтиже бермейді. Ондайда істі басқа адамға бөліп, әркімнің қабілетіне қарай жұмыс беру тиімді.