Үй іші толған жансың,
Бір-біріңе мейман жансың.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал үй ішіндегі адамдардың бәрі өзара сыйлас, құрметті, қонақтай қадірлі болуға тиіс екенін білдіреді. Тура мағынасында, бір шаңырақтың астында көп адам жиналып отыр деген ой бар. Астарлы мағынасында — отбасы мүшелері бір-біріне ауыр сөз айтпай, ізет көрсетіп, сабырмен, мейіріммен өмір сүруі керек. Үйдің берекесі де, жылуы да осындай жақсы қарым-қатынастан туады.
Образдар мен теңеулер
«Үй іші толған жансың» дегені — шаңырақта тірі жан көп, әрқайсысының өз мінезі, өз орны бар деген ишара. Ал «бір-біріңе мейман жансың» деген теңеу өте терең: өз үйіңнің адамын да келген қонақтай құрметте, қадірін біл, көңілін жықпа дегенді аңғартады. Мұнда отбасы мүшелері арасындағы әдеп, сабыр және жылы қабақ ерекше бейнеленген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әсіресе бір үйде бірнеше ұрпақ бірге тұрған кезде маңызды. Мысалы, ата-әже, ата-ана, бала бір шаңырақта өмір сүрсе, әрқайсысы өзгенің сөзін бөлмей, келісіммен әрекет етсе, үйде тыныштық пен татулық орнайды. Бұл сөз отбасындағы сыйластықты сақтауға шақырады.
Bir-birińe meıman jansyń.