Келінді қайын ененің топырағынан жаратады
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — келін түскен үйдің, әсіресе қайын ененің тәрбиесі мен мінезі жас келінге қатты әсер етеді деген ой. Астарлы мағынасы — келін жаңа ортаға сіңіп, үйдің салтын, әдебін, сөйлеу мәнерін, шаруасын үлкендерден үйренеді. Яғни келіннің болмысы тек өз тәрбиесімен ғана емес, қайын ене көрсеткен өнеге, талап, ықылас арқылы да қалыптасады. Сондықтан бұл сөз ененің жауапкершілігін де, келіннің икем мен үйренуге бейімділігін де аңғартады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «топырақ» сөзі — адамның шыққан ортасы, тәрбие алған ырық, мінез қалыптасқан орта деген бейнелі ұғым. «Жаратады» дегені — табиғи түрде соған тартады, соның қалпына түсіреді деген мағына береді. Демек, келін — жұмсақ балшықтай, ал ененің сөзі мен ісі — соны қалыпқа келтіретін әсерлі күш. Бұл образ отбасы ішіндегі тәрбиенің нәзік, бірақ өте қуатты екенін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал жас келін мен қайын жұрт арасындағы сыйластықты, өзара түсіністікті еске салады. Мысалы, келін бір үйдің тұрмысын, дастарқан әдебін, үлкенге қызмет ету мәдениетін сол үйдің енесінен үйреніп, уақыт өте сол отбасының тәртібіне бейімделеді. Сондықтан мақалды отбасы тәрбиесі мен орта ықпалы туралы айтқанда қолданады.