Тәрбие туралы 1153
Тәрбие туралы қазақ мақал-мәтелдері – адамгершілік, инабат, еңбек пен өнегені дәріптейтін даналық сөздер.
1153
Мақал-мәтел
250.2K
Қаралым
216
Орташа
Сұрыптау:
Ана тілегі балада,
Бала тілегі далада.
Бала тілегі далада.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ана мен баланың тілегін салыстырып, олардың арман-мақсаты екі басқа арнаға түсетінін білд...
Досыңа ат берме,
Ат берсең, ақырын жүр деме.
Ат берсең, ақырын жүр деме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал досқа бір нәрсе берсең, кейін оның еркіндігін шектеме, ұсақ мінез көрсетпе деген ойды біл...
Жасы кішіні ақылы асса аға тұт.
**Негізгі мағынасы** Жасы кіші болса да, ақылы толып, парасаты жоғары адамды үлкен деп құрметте деген ой айтылады. Мұнд...
Адамына қарай сәлемі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның кім екеніне қарай көрсетілетін сый-құрмет те әртүрлі болатынын білдіреді. Тура ма...
Әке отырып, ұл сөйлегеннен без,
Ана отырып, қыз сөйлегеннен без.
Ана отырып, қыз сөйлегеннен без.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал үлкеннің орнын сыйлауды, кішінің жөнсіз сөзге араласпауын ескертеді. Тура мағынасында: әк...
Жігіт алтын, қыз күміс бойдағында.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігіт пен қыздың жастық шағында, яғни бойдақ кезінде, ең қымбат қазынаға теңелетінін білд...
Қызға қырық жерден тыйым,
Қырық үйден қарауыл.
Қырық үйден қарауыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қыз баланың тәрбиесі қоғам үшін аса маңызды екенін білдіреді. Тура мағынасында, қызға көп...
Жаман қатын қыз болам деп қылымсиды,
Жаман қыс жаз болам деп жылымсиды.
Жаман қыс жаз болам деп жылымсиды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі нәрсені салыстыра отырып, табиғатына жат мінезді жасырып, басқа кейіп көрсетуге тырыс...
Ата ұлын күндеген,
Атасына жаумен тең.
Ата сөзін білмеген,
Бұлагы жоқ таумен тең.
Атасына жаумен тең.
Ата сөзін білмеген,
Бұлагы жоқ таумен тең.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата мен бала арасындағы сыйластықтың, түсіністіктің қаншалықты маңызды екенін айтады. Тур...
Қырық жеті - қыздың құны.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қыз баланың қазақ қоғамындағы орнының аса жоғары болғанын білдіреді. Тура мағынасында «қы...
Есер баладан ерке бала жаман.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ерсі, орынсыз қылық көрсететін бала да, тым еркелетіліп, шектен тыс босаң өскен бала да ж...
Баланы ақырып үйретпе, ақырын үйрет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал баланы тәрбиелеуде қатал айқайдың емес, сабырлы, түсінікті, байыпты сөздің тиімді екенін...
Кісі аты тершең,
Кісі киімі кіршең.
Кісі киімі кіршең.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамның аты да, киімі де күнделікті қолданылғанда терге малданып, кірл...
Диқан жерін анасындай сүйеді,
Жер диқанды баласындай сүйеді.
Жер диқанды баласындай сүйеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жер мен диқанның арасындағы қасиетті байланысты білдіреді. Диқан жерді анасындай көріп, а...
Жеті атасын білмеген - жетімдік белгісі.
**Негізгі мағынасы** Жеті атасын білмеген адам өз тегін, шыққан ортасын, ата-баба жолын толық танымай өскен болып санала...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Атадан - өсиет, анадан - қасиет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың балаға беретін тәрбиесі мен ықпалы зор екенін білдіреді. Тура мағынасында әкед...
«Тәрбие туралы» мақал-мәтелдер – ұрпаққа бағыт-бағдар беретін, мінез бен құндылықты қалыптастыратын халық даналығы. Бұл санатта ата-ана өнегесі, ұстаз тәлімі, үлкенді сыйлау, кішіге ізет, адалдық пен жауапкершілік сияқты ұстанымдар қысқа да нұсқа сөзбен түйінделеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.