Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.

Күнде бір мақал

«Өсер елдің баласы, Бірін-бірі батыр дейді. Өшер елдің балас…» — мағынасы қандай?

Негізгі мағынасы

Өркендеп келе жатқан елдің жастары бірін-бірі «батыр» деп көтермелейді, бір-бірінің ерлігі мен жақсылығын айтып, рух береді. Құлдырап бара жатқан елдің жастары бірін-бірі «қатын» деп кемсітеді — қорқақ, әлсіз деп мазақтайды. Мақал елдің болашағын ішкі ынтымақпен, бір-біріне деген құрметпен байланыстырады: бірін-бірі сыйлаған жұрт күшейеді, бірін-бірі жамандаған жұрт әлсірейді. Бұл ел ішіндегі сөз мәдениеті туралы да ой: мақтау қанат бітіреді, қорлау құртады.

Образдар мен теңеулер

Өсер мен өшер, батыр мен қатын деген екі жұп қарама-қарсы қойылған. Ескі қоғамда «батыр» ер жігітке берілер ең биік баға болса, «қатын» сөзі ер адамға айтылғанда «қорқақ, жүрексіз» деген қорлау болған. Бұл түсінік әйелді әлсіз санаған ескі көзқарастан шыққан; бүгін әйелді қорлау сөзіне айналдыру дөрекі естіледі. «Өсер — өшер» деп бір-ақ әріппен ажырайтын сөздер ел тағдырының қыл үстінде тұрғанын сездіреді.

Қазіргі өмірде қолданылуы

Ел бірлігі, ұжымдағы ахуал туралы әңгімеде, жастарды бір-бірін қолдауға шақырғанда айтылады. Кейде бір-бірін кемітіп, ұсақ жамандыққа берілген топқа ашынған сөз ретінде естіледі. Әйелдерді кемсіту үшін қолдану орынсыз; көбіне мақалдың алғашқы жартысын ғана айту жарасады. Мысалы: «Бір-біріңнің ұтылғаныңды мазақтамай, жеңісіңді айтыңдар — өсер елдің баласы бірін-бірі батыр дейді».

Қолданылу жағдаяттары

— Ауыл мектебінің спорт жарысында ұтылған командасын мазақтаған балаларды дене шынықтыру мұғалімі мақалдың алғашқы екі жолын айтып тоқтатады.
— Тойда ақсақал жастарға бата берерде бір-бірін сыйлауға шақырып, мақалды толық айтады да, «бізге батыр деген жарасады» деп қосады.

Бұл мақалдың мағынасы жасанды интеллекттің көмегімен жасалды. Қажет болған жағдайда түзетулер енгізіңіз.
Күнде бір мақал
Осындай мақалдар мағынасымен бірге күн сайын таңғы 09:00-де
Telegram-ды ашу
Өсер елдің баласы, Бірін-бірі батыр дейді. Өшер елдің баласы, Бірін-бірі қатын дейді. — қазақша мақал
Жүктеу
Латын жазуында
Óser eldiń balasy,
Birin-biri batyr deıdi.
Ósher eldiń balasy,
Birin-biri qatyn deıdi.