Алты жыл аш болсаң да,
Ата салтын ұмытпа.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам қаншалықты қиындық көрсе де, тұрмысы тарылып, аштық пен жоқшылыққа ұшыраса да, ата-бабадан қалған салт-дәстүрін ұмытпау керек деген ойды білдіреді. Тура мағынасында — аш жүрген адамға да өз елінің жолын, жөн-жоралғысын сақтау парыз. Астарлы мағынасы — қиын жағдай адамды рухани құндылықтардан айырып кетпеуі тиіс, өйткені салт — халықтың жады, мінезі және тірегі.
Образдар мен теңеулер
«Алты жыл аш болсаң да» деген тіркес ұзаққа созылған ауыр тұрмысты, жоқшылықты бейнелейді. Мұндағы «ата салты» — тек рәсімдер емес, үлкенді сыйлау, кішіні құрметтеу, қонақ күту, ұятты сақтау, елдік тәртіп секілді өмірлік қағидалар. Яғни аштық — тәннің қиындығы, ал салт — рухтың азығы. Мақал осы екеуін салыстырып, рухани байлықтың материалдық мұқтаждықтан жоғары екенін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір де бұл мақал өз мәнін жойған жоқ. Мысалы, қалада жұмыссыз қалып, тұрмысы төмендеген адам тойда, қонақ күтуде немесе отбасылық қарым-қатынаста қазақы әдепті сақтаса, осы мақалдың тәрбиесін ұстанғаны болады. Ол адам қиындыққа қарамай, сәлем беру, үлкеннің батасын алу, әдеппен сөйлеу сияқты дәстүрлерді ұмытпайды.
Ata saltyn umytpa.