Ауру емес, сау емес,
Мінезді қалай жазамыз?
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: адам ауырғанда да, түгел сау емес кезде де оның мінезін бірден өзгертіп, түзетіп жіберу қиын. Астарлы мағынасы — мінезді сыртқы жағдаймен ғана жөндей алмайсың; адамның болмысы, дағдысы, тәрбие көрген ортасы мен ішкі ниеті маңызды. Яғни мінез — тез жазылатын дерт емес, ол ұзақ қалыптасады және оны өзгерту үшін сабыр, түсінік, тәрбие қажет.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ауру» мен «сау» сөзі тек дене күйін емес, адамның жалпы халін, әлсіздігін де білдіреді. «Жазамыз» деген етістік мінезді еммен түзететіндей етіп бейнелейді, бірақ шын мәнінде мінез дәрі сияқты оңай емделмейді. Осы арқылы халық адам табиғатының күрделілігін көрсетеді: кейбір қасиет тереңге сіңіп, оны қайта қалыптастыру қиын.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адам тәрбиесінде, отбасылық өмірде, ұжымдағы қарым-қатынаста жиі еске алынады. Мысалы, ашушаң қызметкерге бір рет ескерту жасасаң, ол бірден өзгере қоймайды; оған уақыт, дұрыс бағыт, жеке жауапкершілік керек. Сондықтан бұл мақал біреуді кінәлап қана қою емес, мінезді түсінумен түзетуді еске салады.
Minezdi qalaı jazamyz?