«Есер баладан ерке бала жаман.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ерсі, орынсыз қылық көрсететін бала да, тым еркелетіліп, шектен тыс босаң өскен бала да жаман мінез қалыптастыратынын білдіреді. Тура мағынасында есер бала — тәртіпсіз, ойланбайтын, өз дегенін ғана істейтін бала; ерке бала — әр қалауын орындатқан, тыйым көрмеген бала. Астарлы мағынасы: тәрбиеде шектен шығу дұрыс емес, баланы да ақылмен, өлшеммен өсіру керек. Тәрбие болмаса, бала мінезі өзіне де, айналасына да зиян келтіреді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «есер» сөзі — жеңілтек, сабырсыз, тентек мінездің бейнесі. Ал «ерке» — ата-ананың шектен тыс аялап, ырқына көніп үйреткен баланың бейнесі. Мақал екі түрлі мінезді салыстырып, сырттай бір-біріне ұқсамаса да, екеуінің де түбі тәрбиесіздікке апаратынын көрсетеді. Яғни, қаталдық та, орынсыз еркелету де баланы бұзады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ата-ана тәрбиесіне, мектептегі тәртіпке қатысты жиі айтылады. Мысалы, бала үйде қалағанын алып үйреніп, бірде-бір шектеу көрмесе, кейін сыныпта мұғалімнің талабына бағынбай, ұжымға қиындық тудыруы мүмкін. Сондықтан баланы мейіріммен бірге жауапкершілікке де баулу қажет.