Етегі жаман төрге шыға алмас,
Жеңі жаман ас іше алмас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, киімнің етегі жыртық, шалбарының не шапанының төменгі жағы нашар адам төрге шыға алмайды, ал жеңі нашар, қолы жыртық киіммен ас ішу де ыңғайсыз. Астарлы мағынасы — адам өзін сыртқы көрінісінен бастап ұқыпты ұстамаса, көпшілік ішінде қадірі кем болады. Яғни, тәртіпсіздік, салақтық, салақ киім адамның абыройына әсер етеді. Халық бұл сөз арқылы ұқыптылықты, жинақылықты, өз-өзіне ие болуды ескерткен.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы төр — құрмет, сый, жоғары орынның белгісі. Ал етек пен жең — адамның киіміндегі көзге бірден түсетін, ұқыптылықты көрсететін тұстар. Етегі жаман киім адамның ретсіздігін, ал жеңі жаман киім оның тұрмыста да, мінезде де салақтығын меңзейді. Демек, мақал сыртқы бейне арқылы ішкі тәртіпті де аңғартады.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал адамды таза жүруге, киімін, жұмыс орнын, құжатын, сөзін де жинақы ұстауға үндейді. Мысалы, бір адам маңызды кездесуге кір салған, үтіктелмеген киіммен барса, оның айтқан сөзі де салмақсыз көрінуі мүмкін. Сондықтан бұл мақал ұқыптылық пен мәдениеттің маңызын еске салады.
Jeńi jaman as ishe almas.