Еріншектің қолы жетпейді,
Үлгісіз нұсқа бітпейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал еріншек адам іске қолы тие бермейтінін, сондықтан қалаған мақсатына да жете алмайтынын білдіреді. «Қолы жетпейді» дегені тура мағынада бір нәрсені ала алмау емес, еңбек етпеген соң нәтиже көрмеу, арманның орындалмауы деген астарлы ой. Ал «үлгісіз нұсқа бітпейді» дегені — адамда дұрыс бағыт, тәртіп, тәжірибе болмаса, басталған іс те аяқсыз қалады. Яғни, кез келген істің табысы еңбекпен, тәртіппен және жөн көрсететін өнегемен байланысты.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «қол» — адамның әрекеті мен мүмкіндігі, ал «жетпеу» — мақсатқа жете алмау бейнесі. «Үлгі» мен «нұсқа» сөздері өмірдегі бағыт-бағдар, ақыл-кеңес, тәжірибе мәнін береді. Бұл жерде халық ісі жүйесіз, салғырт, жалқау адамнан өнбейтінін көркем түрде жеткізген. Тура еңбек қана емес, дұрыс жолды білу де қажет екенін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал оқу, жұмыс, кәсіп ашу сияқты істерге дәл келеді. Мысалы, студент сабаққа дайындалмай, тапсырманы кейінге ысыра берсе, емтиханнан жақсы нәтиже алмайды. Сол сияқты кәсіп бастаған адам жоспарсыз, еңбексіз табысқа жете алмайды. Мақал адамды жалқаулықтан арылып, нақты мақсатпен әрекет етуге үндейді.
Úlgisiz nusqa bitpeıdi.