Отбасы туралы 912
Отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері: бірлік, тәрбие, сыйластық пен өнегені насихаттайтын нақыл сөздер.
912
Мақал-мәтел
199.8K
Қаралым
219
Орташа
Сұрыптау:
Ана болған дана болады.
**Негізгі мағынасы** Ана болған әйелдің жүрегі мейірімге, ойы парасатқа толады деген ой айтылады. Мұнда тура мағынада ба...
Қатын өлді - қамшының сабы сынды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында бір адамның қайтыс болуын құралдың сынуымен салыстырып айтқандай көрінед...
Алғаның жаман болса,
Қонағың кетеді.
Ұлың жаман болса,
Бақытың кетеді.
Қонағың кетеді.
Ұлың жаман болса,
Бақытың кетеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал отбасы ішіндегі адам сапасының, әсіресе жар мен ұл тәрбиесінің өмірге тікелей әсер ететін...
Ұл таппас әйел болмас, тұрарын айт.
Мал таппас еркек болмас, құрарын айт.
Мал таппас еркек болмас, құрарын айт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды туа біткен қабілетке ғана емес, оның ісіне, еңбегіне қарап бағалау керек екенін бі...
Келінің жаман болса, ұлыңнан көр,
Күйеуің жаман болса, қызыңнан көр.
Күйеуің жаман болса, қызыңнан көр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — келін мен күйеудің мінезіндегі кемшілік көбіне оларды алған ұл мен қыз...
Аты, тоны бар кісі
Жиын, тойға барысар;
Ұлы, қызы бар кісі,
Құдалыққа барысар.
Жиын, тойға барысар;
Ұлы, қызы бар кісі,
Құдалыққа барысар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды қоғаммен араласуға, ел ішіндегі салт-дәстүрге қатысуға жетелейтін нәрсе — оның өз...
Асыңа тойғызбасаң да,
Ақ ниетіңе тойғыз.
Ақ ниетіңе тойғыз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: біреуге мол ас беріп қарық қылмасаң да, шын көңілден шыққан ақ пейіліңм...
Ұл - орныңдағы ту,
Қыз - ұшатын қу (аққу).
Қыз - ұшатын қу (аққу).
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұл мен қыздың отбасындағы орнын бейнелі түрде сипаттайды. Ұлды «орныңдағы ту» деуі — оның...
Өзімде болмаса, ағайында болсын,
Ағайында болмаса, алғанымда болсын.
Ағайында болмаса, алғанымда болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туыстық пен жақындықтың қадірін білдіреді. Адамның қолында дәулет, бақ немесе игілік болм...
Үйді қырық еркек толтыра алмайды,
Бір әйел толтырады.
Бір әйел толтырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір үйді адам күшімен емес, оның ішкі жылуымен, берекесімен, тәртібіме...
Жат үйінде жатық бол.
**Негізгі мағынасы** «Жат үйінде жатық бол» деген мақал бөтен үйге барғанда әдепті, сыпайы, икемді бол дегенді білдіреді...
Балаға жанның ашуы бірдей,
Қай қолыңды кессең де,
Жанға батуы бірдей.
Қай қолыңды кессең де,
Жанға батуы бірдей.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал балаға деген сүйіспеншілік пен ата-аналық мейірімнің өте терең екенін білдіреді. Адам үші...
Тіріде үйің, өлгенде көрің кең болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға тіршілікте де, өмірден өткен соң да орны кең, жағдайы жақсы болсын деген тілек мән...
Бас екеу болмай , мал екеу болмайды .
**Негізгі мағынасы** «Бас екеу болмай, мал екеу болмайды» деген мақал адам өміріндегі ең маңызды нәрсе — отбасы мен ынт...
Есік көргенді алма ,бесік көргенді ал .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: есік көрген, яғни үй аралап, сыртқа көп шығып жүрген адамды емес, бесік...
Ең көп оқылған
Аста тұз тәтті, адамда дос тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, асқа дәм беретін нәрсе — тұз, ал адам өмірін мәнді ететін нәрс...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Ағасы бардың жағасы бар,
Інісі бардың тынысы бар.
Інісі бардың тынысы бар.
**Негізгі мағынасы** Ағасы бар адам қорғансыз емес, сүйенер тірегі, ақыл сұрайтын үлкені болады. «Жағасы бар» деу — біре...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Қымызды кім ішпейді,
Қызды кім айттырмайды.
Қызды кім айттырмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша қымызды көп адам ішеді, ал қызды айттыру — қазақтың ертеден келе...
Бұл санатта отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері жинақталған. Олар ата-ана қадірін, бала тәрбиесін, ерлі-зайыптылардың сыйластығын, ағайын-туыс арасындағы ынтымақты дәріптейтін халық даналығының қысқа да нұсқа үлгілері.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.