Отбасы туралы 911
Отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері: бірлік, тәрбие, сыйластық пен өнегені насихаттайтын нақыл сөздер.
Күнде бір мақал
«Отбасы туралы» сияқты мақалдар күнде таңертең Telegram-да
911
Мақал-мәтел
334.6K
Қаралым
367
Орташа
Сұрыптау:
Үйде оңбаған түзде оңбас.
Негізгі мағынасы Үйде адам өз мінезін түзеп, тәрбиесін көрсетпесе, сыртта да беделді, сыйлы бола алмайды. Мақалдың тура…
Балалығың ұстаса, нағашыңа бар,
Жігіттікті сағынсаң, қайныңа бар.
Жігіттікті сағынсаң, қайныңа бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның жас шағындағы еркелігін, аңғал көңілін, кейде бала мінезге қайта оралатын сәтін…
Тоқалдың күні де күндес,
Күлі де күндес.
Күлі де күндес.
Негізгі мағынасы Бұл мақал тұрмыста теңсіздік пен қызғаныштың, бәсекенің болатынын меңзейді. «Тоқалдың күні де күндес»…
Ағадан қалғанды іні киіп өседі,
Ападан қалғанды сіңлі киіп өседі,
Көрмегендерін ойына түйіп өседі.
Ападан қалғанды сіңлі киіп өседі,
Көрмегендерін ойына түйіп өседі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ағайынның, әсіресе аға мен апаның тәрбиесі мен үлгісі кейінгі іні-қарындасқа мұра болып…
Сегізінде баланың тісі түседі,
Сексенде ердің бір-біріне ісі түседі.
Сексенде ердің бір-біріне ісі түседі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам өмірінің әр кезеңінің өз сыры, өз міндеті бар екенін білдіреді. Бала кезде тәннің де…
Халқын алдаған би оңбас,
Қатыны салақ үй оңбас.
Қатыны салақ үй оңбас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал екі ойды қатар айтады. Біріншісі: елін, жұртын алдаған би — әділ басшы бола алмайды, ондай…
Әйелді гүлмен жасқауға да болмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әйелге құр мақтау айтып, сырттай әдемі сөзбен ғана жұбатуға болмайтынын меңзейді. Тура…
Үлкенге сәлем бер,
Кішіге қалам бер.
Кішіге қалам бер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды кішіпейілділікке, ізеттілікке және тәрбиелі қарым-қатынасқа шақырады. «Үлкенге сәлем…
Ағасы өлсе - оң қанатының қайырылғаны,
Інісі өлсе - сол қанатының қайырылғаны.
Інісі өлсе - сол қанатының қайырылғаны.
Негізгі мағынасы Бұл мақал аға мен іні жоғын бірдей ауыр қайғы деп көрсетеді. Аға — үйдің қорғаны, ақылшысы, тірек…
Үлкен қызыңды бермесең де,
Кіші қызыңа ризамын.
Кіші қызыңа ризамын.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — біреудің үлкен қызын алуға ниеттенген адам, ол болмаса да, кіші қызын…
Отбасының жанжалы,
Қанбай ішкен шайдан туады.
Ауыр жолдың азабы,
Артар атан, нардан туады.
Қанбай ішкен шайдан туады.
Ауыр жолдың азабы,
Артар атан, нардан туады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал отбасы ішіндегі ұрыс-керіс көбіне үлкен себептен емес, ұсақ-түйек нәрседен басталатынын…
Сұлу әйелдің күйеуі қарауыл.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: сұлу, көрікті әйелдің жанында күйеуі үнемі сақ жүріп, күзетіп, назарын…
Балта сабынан озбас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: балта өз сабынан ұзап кете алмайды. Астарлы мағынасы: бала, шәкірт не жас…
Жалқау қатынның төсегі жиылмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал үй ішіндегі береке мен тазалықтың, ұқыптылық пен жауапкершіліктің маңызын аңғартады. Тура…
Еркек - үйдің иманы,
Әйел - үйдің жиғаны.
Әйел - үйдің жиғаны.
Негізгі мағынасы Бұл мақал отбасының берекесі ер мен әйелдің өз орнын дұрыс атқаруына байланысты екенін білдіреді. Тура…
Қыдырмашыл шешенің қызы бастаңғышыл.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қыдырып, ел аралап жүретін шешенің қызы да бастаңғыға жақын келеді деген…
Мал бәйбішенікі, бай тоқалдікі.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — мал-мүлік үй ішіндегі екі әйелдің арасында бөлінеді дегенге саяды…
Тумаң бар, туысқандай болмайды,
Тұрман бар, құйысқандай болмайды.
Тұрман бар, құйысқандай болмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал туыстықтың, жақындықтың орны бөлек екенін айтады. Адамның жанында жүрген таныс, көрші не…
Үй болғанда көсеу де керек.
Негізгі мағынасы Үй болған жерде тіршілікке керек ұсақ-түйектің бәрі қажет деген ой айтылады. Тура мағынасында, үйді…
Өлсек, көріміз бір,
Шықсақ, төріміз бір.
Шықсақ, төріміз бір.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: өмірде де, өлімде де бірге болу. Астарлы мағынасы — ағайынның, туыстың…
Ақылды әйел күйеуінің ойнап айтқанын
Ойлап талдайды.
Ойлап талдайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әйелдің зеректігін, байсалдылығын және сөздің астарын түсіне білетін парасатын көрсетеді…
Көңілде жатқан кіріңді
Оттай ыстық сөз шаяр.
Оттай ыстық сөз шаяр.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам көңілінде жиналған ренішті, өкпе-назды, ауыр ойды жылы сөз ғана сейілте алатынын…
Түнде жүрген күндіз қуанар,
Жасында үйленген қартайғанда қуанар.
Жасында үйленген қартайғанда қуанар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — түнде жүрген адам күндіз жарыққа жеткенде қуанады, ал жас кезінде…
Адалбақан ашасыз болмайды.
Негізгі мағынасы Адалбақан ашасыз болмайды деген сөздің тура мағынасы — адалбақанның, яғни киім ілетін ағаш тұғырдың…
Жақын оттың жарығы күшті.
Негізгі мағынасы Жақын тұрған оттың жарығы алыстағы отқа қарағанда анық әрі күшті көрінеді. Астарлы мағынасы да осыған…
Қонақ болса, мен болдым,
Қонақ тойса, мен тойдым.
Қонақ тойса, мен тойдым.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қонақты өзіңдей көріп, оның қамын ойлау керек екенін білдіреді. Үйге келген адамды риза ету…
Бір үйдің иесі - жүк көтерер түйесі.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: бір үйдің ауыр жүгін көтеретін түйе қандай қажет болса, отбасының да бар…
Жаман қатын алғанның жауы үйінде,
Екі қатын алғанның дауы үйінде.
Екі қатын алғанның дауы үйінде.
Негізгі мағынасы Бұл мақал отбасы ішіндегі береке мен татулықтың ең алдымен жардың мінезіне байланысты екенін…
Ұя баспайтын құс оңаша ұшар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ұя салмай, балапан баспайтын құс бір орында тұрақтамай, оңаша ұшып жүре…
Жақсы әйел өміріңді ұзартады,
Жаман әйел үстіңе тұз артады.
Жаман әйел үстіңе тұз артады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал отбасының берекесі мен ер адамның тыныштығы көбіне жарының мінезі мен ісіне байланысты…
Азансыз молда болса да,
Қазансыз қатын болмайды.
Қазансыз қатын болмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал үй ішіндегі, ел ішіндегі тұрмыстың өз тәртібі болатынын білдіреді. Тура мағынасында: молда…
Күнінде асыл десең де,
Қартайғанда ер жетім.
Қартайғанда ер жетім.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: адам жас кезінде қадірлі, сүйікті, бағалы көрінсе де, қартайғанда жалғыз…
Келін бой жасырады,
Дауысын таудан асырады.
Дауысын таудан асырады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал келіннің инабаттылығын, ұяңдығын, үлкенді сыйлап, сөзге араласа бермейтін әдепті мінезін…
Сүйеніші күшті болса,
Сүйек жұтса да, қақалмайды.
Сүйек жұтса да, қақалмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның сүйенер тірегі мықты болса, ең ауыр қиындықтың өзін жеңіл өткере алатынын білдіреді…
Бай күйігі сыртта,
Бала күйігі іште.
Бала күйігі іште.
Негізгі мағынасы Бұл мақал байлық пен балаға қатысты қайғының айырмасын көрсетеді. Бай адам мал-мүлкінен айырылса…
Әйелдің әдептілігі қонақ күтуінде.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әйелдің тәрбиесі мен инабаттылығы оның қонаққа деген қарым-қатынасынан көрінеді дегенді…
Жеті жыл жерлес болғанмен жесірлес боласың.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бір адаммен жеті жыл бір жерде, бір елде, бір ортада өмір сүрсең де, егер…
Есігі жаманның үйіне барма,
Шешесі жаманның қызын алма.
Шешесі жаманның қызын алма.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адаммен араласқанда оның отбасы тәрбиесіне, мінезіне және тұрмыс-тіршілігіне назар аудару…
Үйінде озған - түбінде озған.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның өз ортасында, үйінде, отбасында қандай болса, түптің түбінде өмірде де сол…
Қатын өлсе үйің кетеді,
Басыңнан күйің кетеді.
Басыңнан күйің кетеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал отбасы тіршілігінде жардың орны ерекше екенін аңғартады. Тура мағынада, әйел қайтыс болса…
Ең көп оқылған
Аста тұз тәтті, адамда дос тәтті.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, асқа дәм беретін нәрсе — тұз, ал адам өмірін мәнді ететін нәрсе…
Ағасы бардың жағасы бар,
Інісі бардың тынысы бар.
Інісі бардың тынысы бар.
Негізгі мағынасы Ағасы бар адам қорғансыз емес, сүйенер тірегі, ақыл сұрайтын үлкені болады. «Жағасы бар» деу — біреуге…
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол…
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі…
Атадан - өсиет, анадан - қасиет.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ананың балаға беретін тәрбиесі мен ықпалы зор екенін білдіреді. Тура мағынасында әкеден…
Бұл санатта отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері жинақталған. Олар ата-ана қадірін, бала тәрбиесін, ерлі-зайыптылардың сыйластығын, ағайын-туыс арасындағы ынтымақты дәріптейтін халық даналығының қысқа да нұсқа үлгілері.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.