Отбасы туралы 911
Отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері: бірлік, тәрбие, сыйластық пен өнегені насихаттайтын нақыл сөздер.
Күнде бір мақал
«Отбасы туралы» сияқты мақалдар күнде таңертең Telegram-да
911
Мақал-мәтел
334.6K
Қаралым
367
Орташа
Сұрыптау:
Қатын ерге қарайды,
Ер жерге қарайды.
Ер жерге қарайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал отбасы ішіндегі жауапкершілік пен бағыт-бағдарды астарлап айтады. Тура мағынасында әйел…
Қан туысынан жан туысы артық.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қан жағынан жақын туыстан гөрі, жан дүниесі, мінезі, ниеті бір адам артық…
Жақсы келін - келін,
Жаман келін - өлім.
Жаман келін - өлім.
Негізгі мағынасы Бұл мақал келіннің отбасы өміріндегі орнын өте жоғары бағалайды. Тура мағынасында жақсы келін үйдің…
Иесі жардай, аты арық,
Түз жұтынан сақтасын.
Әйелі жардай, ері арық,
Үй жұтынан сақтасын.
Түз жұтынан сақтасын.
Әйелі жардай, ері арық,
Үй жұтынан сақтасын.
Негізгі мағынасы Бұл мақал отбасының ішкі берекесін, тұрмыстың бірқалыпты болуын тілейді. Тура мағынасында: иесі де…
Бір қатын алдым,
Бір пәлеге қалдым.
Бір пәлеге қалдым.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бір адам әйел алғаннан кейін қиындыққа тап болғанын айтуы. Астарлы…
Үлкен үйдегі күлсе,
Кіші үйдегі езу тартар.
Кіші үйдегі езу тартар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал үлкен үйдегі, яғни отбасы не әулет ішіндегі қуаныштың, жақсы көңіл күйдің кіші үйдегілерге…
Байдың атын қатын шығарады,
Қатынның атын жетім шығарады.
Қатынның атын жетім шығарады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бай адамның атын көбіне әйелі, ал әйелдің атын жетім бала шығарады деген…
Жүз теңгелік тақияның
Мың теңгелік дауы бар.
Мың теңгелік дауы бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: құны өте арзан тақияның өзі кейде үлкен дауға себеп болады. Астарлы…
Таза сабаның қымызын іш,
Мейірман ананың қызын ал.
Мейірман ананың қызын ал.
Негізгі мағынасы Бұл мақал екі түрлі қасиетті салыстырады: біріншісі — тазалық пен сапа, екіншісі — мейірім мен тәрбие…
Оңар бала топқа үйір,
Оңбас бала жоққа үйір.
Оңбас бала жоққа үйір.
Негізгі мағынасы Бұл мақал баланың мінезі мен тәрбиесіне үлкен мән береді. Тура мағынасында, жақсы бала көптің ортасын…
Тал таяқ болады,
Шал қонақ болады,
Нан тамақ болады.
Шал қонақ болады,
Нан тамақ болады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өмірдің өтпелілігін, уақыттың бәрін өзгертіп, әр нәрсенің өз орны мен қадірі бар екенін…
Ырыс қашса да, туыс қашпайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — дәулет, несібе, ырыс бір күнде келіп, бір күні кетуі мүмкін, ал туыстық…
Ұрыны қонаққа шақырсаң,
Қораңа көз салып отырады.
Залымды қонаққа шақырсаң,
Қатыныңа көз салып отырады.
Қораңа көз салып отырады.
Залымды қонаққа шақырсаң,
Қатыныңа көз салып отырады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ұры не залым адамды үйге шақырсаң, ол келген жерінде сый-сияпатқа емес…
Бақа жарығы сумен,
Қатын жарығы ерімен.
Қатын жарығы ерімен.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бақа үшін су қандай қажет болса, әйел адам үшін де ері сондай тірек…
Ұрыншақ болса ұлың кер,
Керіскек болса келінің кер.
Керіскек болса келінің кер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал отбасы ішіндегі татулық пен мінез үйлесімінің қаншалық маңызды екенін аңғартады. Ұлдың…
Жақсы әйел - ері ұялар іс қылмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жақсы жардың отбасындағы орны ерекше екенін білдіреді. Тура мағынасында, жақсы әйел…
Отырған адам үйге кіргенге орын берер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: өзі отырған адам үйге кірген кісіге орын босатады. Астарлы мағынасы — жасы…
Тауына қарай тоғайы,
Шошқасына қарай торайы.
Шошқасына қарай торайы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның, елдің не ортаның жай-күйі өз негізіне, иесіне, қоршаған жағдайына қарай…
Жырақтан құтқарса - атың мұра,
Жалғыздықтан құтқарса - қатын мұра.
Жалғыздықтан құтқарса - қатын мұра.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды қиын сәтте сүйеп, аман алып қалатын нәрсенің қадірін айтады. Тура мағынасында, жырақ…
Үйінде асы жоқтың,
Түзде досы болмайды.
Түзде досы болмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: үйінде асы, яғни берекесі мен дастарханы жоқ адамның сыртта дос табуы…
Ерін баққан әйел елін де бағады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ерін күтіп, шаруасын реттеп, отбасына ұйытқы болған әйел өз үйін ғана…
Қазақ жаңылса, қартынан сұрайды,
Орыс жаңылса, қатынынан сұрайды.
Орыс жаңылса, қатынынан сұрайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал екі халықтың өмір салты мен ақыл-кеңес сұрау дағдысын салыстыра айтады. Қазақ қателессе не…
Үлкеннің ауырлығы кішіге түседі.
Негізгі мағынасы Үлкен адамның жауапкершілігі, уайымы, ісі көп болғандықтан, оның салмағы көбіне кішіге де тиеді. Яғни…
Ері өліп ерге тисе - елдің жорасы,
Ері тұрып ерге тисе - беттің қарасы.
Ері тұрып ерге тисе - беттің қарасы.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — күйеуі қайтыс болған әйелдің ел ішінде қайта тұрмыс құруы қалыпты жоралғы…
Бесін болса, күн тұрмас,
Күйеу келсе, қыз тұрмас.
Күйеу келсе, қыз тұрмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал уақыттың да, жағдайдың да өз реті барын білдіреді. Тура мағынасында бесін ауып, күннің қызуы…
Қонағың болса мазасыз,
Аяғыңнан тозасыз.
Аяғыңнан тозасыз.
Негізгі мағынасы Қонақ келген үйде тыныштық азаяды, үй иесіне күтім, қызмет, дайындық, сый көрсету сияқты қосымша шаруа…
Мылқаудың тілін анасы біледі.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — сөйлей алмайтын, ойын анық жеткізе алмайтын адамның не айтқысы келгенін…
Бармайын десем, әулие қоймайды,
Барайын десем, қатыным қойнына алмайды.
Барайын десем, қатыным қойнына алмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның екіұдай күйін, барса да, бармаса да көңілі көншімейтін тар жағдайын бейнелейді. Тура…
Ағаға ықылас - іні парызы.
Негізгі мағынасы Ағаға ықылас көрсету — іні үшін міндет, парыз. Бұл мақал үлкенді құрметтеу, жасы үлкен адамға ізет…
Ұста қатынымен
Темір қызғанша ұрыса алады.
Темір қызғанша ұрыса алады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ұста темірді қыздырып, соғып-жонуға дейін, яғни темір әлі иілгіш кезде…
Әр елден келін келер,
Әр түрлі ырым келер.
Әр түрлі ырым келер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — әр елден, әр өңірден түскен келін өзімен бірге сол жақтың салт-дәстүрін…
Байға келін болғанша,
кедейге қыз бол.
кедейге қыз бол.
Негізгі мағынасы Бұл мақал келін болып түскен өмірдің жауапкершілігі мен ауыртпалығын білдіреді. Бай үйіне келін…
Жұрт өлгенге келмейді,
Артында қалғанға келеді.
Артында қалғанға келеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адам қайтыс болғаннан кейін жұрт оның өзіне емес, артында қалған еліне…
Бәйбішеге малын берер,
Тоқалға жанын берер.
Тоқалға жанын берер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — үй ішіндегі екі әйелдің орны мен оларға деген қатынас әртүрлі болуы…
Ерге жаққан қатын елге де жағады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — еріне жарасқан, өнегелі, ибалы әйел бүкіл елге де сүйкімді болады деген…
Екі қатын алыпсың,
Бір пәлеге қалыпсың.
Бір пәлеге қалыпсың.
Негізгі мағынасы Бұл мақал екі әйел алған адамның басы дауға, үйі берекесіздікке ұшырайтынын астарлап айтады. Тура…
Жігіт жарымен жақсы.
Негізгі мағынасы «Жігіт жарымен жақсы» деген мақал ер адамның абыройы мен өмірдегі берекесі жанындағы жарына да…
Қатыны жоқ үй жетім.
Негізгі мағынасы Қатыны жоқ үй жетім деген мақалдың тура мағынасы — үйде әйел, жар болмаса, сол үйдің берекесі кеміп…
Аға - бордай, іні - зордай.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ағайын арасындағы жас ерекшелігі мен орын тәртібін аңғартады. «Аға» сөзі сыйлы, жол…
Үйде оңбаған түзде оңбас.
Негізгі мағынасы Үйде адам өз мінезін түзеп, тәрбиесін көрсетпесе, сыртта да беделді, сыйлы бола алмайды. Мақалдың тура…
Ең көп оқылған
Аста тұз тәтті, адамда дос тәтті.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, асқа дәм беретін нәрсе — тұз, ал адам өмірін мәнді ететін нәрсе…
Ағасы бардың жағасы бар,
Інісі бардың тынысы бар.
Інісі бардың тынысы бар.
Негізгі мағынасы Ағасы бар адам қорғансыз емес, сүйенер тірегі, ақыл сұрайтын үлкені болады. «Жағасы бар» деу — біреуге…
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол…
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі…
Атадан - өсиет, анадан - қасиет.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ананың балаға беретін тәрбиесі мен ықпалы зор екенін білдіреді. Тура мағынасында әкеден…
Бұл санатта отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері жинақталған. Олар ата-ана қадірін, бала тәрбиесін, ерлі-зайыптылардың сыйластығын, ағайын-туыс арасындағы ынтымақты дәріптейтін халық даналығының қысқа да нұсқа үлгілері.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.