Үйді қырық еркек толтыра алмайды,
Бір әйел толтырады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — бір үйді адам күшімен емес, оның ішкі жылуымен, берекесімен, тәртібімен толтыру. Астарлы мағынасы — отбасының шырайын кіргізетін, үй ішінің ынтымағын ұстайтын әйелдің орны ерекше екенін айту. Қазақ түсінігінде әйел тек тұрмыстың ұйытқысы емес, ол мейірім, тәрбие, сабыр, тазалық пен берекенің де иесі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қырық еркек» — көп күш, көп адам, мол мүмкіндік дегеннің белгісі. Бірақ күш көп болғанымен, үйдің рухани сәнін сол күш толықтыра алмайды. Ал «бір әйел» — нәзік болса да, ақылымен, ықыласымен, қамқорлығымен үйді шын мәнінде көркейтіп жіберетін тұлға. Бұл жерде әйелдің физикалық әлсіздігі емес, оның ұйымдастырушылығы мен жүрек жылуы алға шығады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал отбасыдағы әйел еңбегін бағалау үшін айтылады. Мысалы, үйде анасы не жары жоқ кезде үйдің берекесі кеміп, бәрі шашыраңқы болып қалады. Ал анасы үйде болса, қонақ күту де, бала тәрбиесі де, тұрмыс та реттеліп тұрады. Сондықтан мақал әйелдің қадірін түсінуге шақырады.
Bir áıel toltyrady.